بنابه آنچه كه امير لشكر جنوب محمود آيرم امروز از قول رئيس قشون كرمان به وزارت جنگ نوشت «شاه جهان خان بلوچ يك سال از طرف بعضى خوانين بلوچ به كرمان آمده، اظهار مى‌دارد عده‌اى از خوانين بلوچستان حاضرند كه در تسخير و فتح بلوچستان با قواى دولتى مساعدت نمايند و اطلاعات كاملى از آن صفحه دارد. چنانچه وجودش در اصفهان يا مركز لازم باشد ممكن است با مخارج دولتى او را حركت دهم.» ١٠

* لزوم حضور شركتهاى انگليسى در شمال ايران‌

كرزن وزير امور خارجه انگليس در تلگرامى كه امروز به سرپرسى لورن وزير مختار دولت انگليس در تهران فرستاد بر ضرورت حضور شركتهاى تجارى انگليس در شمال ايران تأكيد كرد تا در غيبت روسها با گرفتن امتيازاتى بتوان جاى پاى انگليس را در اين ناحيه محكم كرد. ١١

* نامه‌اى از بحرين به مجلس شوراى ملى و تقاضاى وكيل براى مجلس پنجم‌

نامه‌اى با بيش از چهل امضاء «ايرانى ايران‌دوست باغيرت ساكن بحرين ... [كه‌] سى و پنج نفر از آنها از اشخاص معروف و محترم اين شهر شهير و اين معدن مرواريد» هستند امروز به رئيس مجلس شوراى ملى فرستاده شد. در اين نامه آمده بود كه ما امضاءكنندگان «به نام ايرانيت خود» خواستار بازگشت نفوذ از كف‌رفته «ممالك محروسه» به اين ناحيه هستيم. آنها نوشتند: «عربهاى اين‌جا در صد [نفر] نود و شش اثنى عشرى و ايرانيان مقيم و ساكن اين [صفحه‌] نيز در صد نفر هشتاد و شش شيعى مذهب مى‌باشند. بدين واسطه استدعاى وكيل اثنى عشرى شد و چنانچه قانون ايران به ما اجازه تعيين وكيل مخصوص ندهد اجازه به ما بدهند كه وكلاى محترم بنادر جنوب وكالت از بحرين نيز داشته باشند.» ١٢

______________________________
(١). روزنامه ايران، شم ١٢٩٥، صص ١ و ٢.

(٢). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، پ ١٠، ص ٩٣.

(٣). همان، پ ١٠، ص ٩٢. چند روز بعد روزنامه ايران نوشت كه شاهزاده محمد حسين ميرزا از رياست نظميه بركنار و آجودان على اصغر خان به رياست نظميه منصوب شد (روزنامه ايران، شم ١٣٠٥، ص ٢).

(٤). اسناد وزارت امور خارجه، ١٣- ١٢- ٤٩- ١٣٠١؛ اين درخواست در پى گزارش رئيس قسمت مستقل گيلان به كارگزارى رشت صورت گرفت (همان، ٧- ٣٣- ٢- ١٣٠١).

(٥). همان، ١٩- ٢٣- ٣٢- ١٣٠١.

(٦). روزنامه عصر آزادى به وسيله جواد آزادى معروف به مديرزاده فرزند شيخ محمد حسين حيات، روزنامه‌نگار دوره مشروطيت در تيرماه ١٢٩٩ بدون امتياز رسمى در شيراز چاپ و منتشر شد. نحوه نشرش در ابتدا هفتگى و سپس روزانه بود. بعد از مدتى روزنامه به علت عدم صدور امتياز رسمى توقيف گرديد. محمد تقى گلستان صاحب امتياز روزنامه گلستان در آبان ١٢٩٩ رفع توقيف روزنامه و ارسال امتياز رسمى را از وزارت معارف و اوقاف درخواست كرد. روزنامه به هرترتيب چندماهى چاپ شد. اما در آبان ١٣٠١ از طرف رياست وزرا به همراه روزنامه‌هاى عدالت و استخر تذكر گرفت. و در نهايت با ورود «چيك» كنسول انگليس به شيراز كه اعتراض شديد روزنامه‌هاى فارس را در پى داشت با شكايت نامبرده به تهران، رئيس اداره معارف فارس كه به دنبال بهانه بود از وزارت معارف دستور تعطيلى روزنامه را درخواست كرد.

با انتخاب جواد آزادى به نمايندگى نهمين دوره مجلس شوراى ملى از حوزه انتخابيه لار، روزنامه با صاحب‌امتيازى او و مديرمسئولى و نگارندگى فضل اللّه شرقى در شيراز منتشر شد؛ در ٥ آبان ١٣١٧ على اكبر بصيرى به‌عنوان سردبير عصر آزادى معرفى گرديد. شماره اول، سال بيستم عصر آزادى كه داراى شماره مسلسل ١٩٣٧ مى‌باشد در چهار صفحه در تاريخ يكشنبه سوم تير ١٣١٨/ ٧ جمادى الاول ١٣٥٨ توزيع شده است. اين روزنامه حدود ٢٠ سال دوام آورده و حدود دو هزار شماره از آن چاپ و منتشر شد. (صدر هاشمى، تاريخ جرايد و محلات ايران، ج ٤، صص ٢٣- ٢١؛ رومى، تاريخ مطبوعات فارس: قاجاريه، صص ٩٧- ٩٤).

(٧). رومى، اسناد و گزارش‌هاى گروهها ...، صص ٩٤ و ٩٥.

(٨). يكرنگيان، سيرى در تاريخ ارتش ايران ...، ص ٢٣٣.

(٩). روزنامه ايران، شم ١٢٩٩، ص ١.

(١٠). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، پ ١٠، ص ٩٩.

(١١).FO E ٤٢٢ /٤٢٢ /٤٣ .

(١٢). اسناد وزارت امور خارجه، ١٣٠- ٤- ٥١- ١٣٠٢.