روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٥٩٢
پنجشنبه ١٣ دى ١٣٠١/ ٤ ژانويه ١٩٢٣/ ١٦ جمادى الاول ١٣٤١
* تشكيل جلسه مجلس شوراى ملى
پيش از ظهر امروز مجلس شوراى ملى به رياست مؤتمن الملك تشكيل جلسه داد. در ابتداى جلسه نمايندگان پرسشهاى خود را از برخى وزراء مطرح كردند. برخى نمايندگان نيز تذكراتى داشتند؛ همچون امين التجار كه درباره منع كشت ترياك در بجنورد تذكر داد كه چنين تصميماتى به دليل زيانهاى مالى به دولت بايد در مجلس شوراى ملى طرح شود. ملك الشعراى بهار از منع كشت خشخاش در بجنورد دفاع كرد و گفت كه عدم كشت خشخاش هم به دليل فشارهاى بىاندازه مأموران تحديد بوده و هم از گسترش استعمال اين «شجره خبيثه» جلوگيرى مىكند. در ادامه سليمان ميرزا از وضعيت وخيم معيشتى مردم و رسيدگى نكردن به شكايات آنها سخن راند. او در مورد عدم آزادى مطبوعات هم تذكراتى داد. سپس درباره اينكه لايحه نفت در دستور قرار گيرد يا نه اظهاراتى شد. ١ عدهاى موافق و عدهاى مخالف بودند. در اين جلسه آيت اللّه سيد حسن مدرس بياناتى در جهت حفظ منافع ملى ايراد نمود كه در بخشى از آن به ضرورت وجود اقليت و اكثريت در مجلس، حمايت از قوام السلطنه و اهميت بالادست مجلس شوراى ملى نسبت به دولت اشاراتى شده بود. ٢
* درخواست توضيح درباره دعوتنامه سيد طه
در پى ارسال نمونهاى از دعوتنامههاى سيد طه به قوام السلطنه- كه در منطقه كردنشين توزيع شده بود- (ر. ك: ١١ دى) نخستوزير امروز از وزارت جنگ پرسيد كه آيا «سيد طه از دعوتنامههاى مزبور براى مشايخ اكراد ايران نيز فرستاده است يا خير؟» و آيا اين شيخ عبيد اللّه افندى كه دعوتنامه خطاب به او نوشته شده تبعه عثمانى است يا در خاك ايران به سر مىبرد؟» ٣
* مكاتبات شيخ محمود و سيميتقو درباره استقلال كردستان
نشريه «روژ كوردستان» در شماره امروز خود نامههاى ردو بدل شده بين سيميتقو و شيخ محمود را درباره استقلال كردستان به چاپ رساند. نامه اول سيميتقو كه با تاريخ ١٤ كانون اول ١٣٣٨/ ٢ جمادى الاول ١٣٤١ نوشته شده شيخ محمود را با عنوان «حكمدار اعظم كردستان» مورد خطاب قرار داده، مىگويد كه هيچ اقدامى در كردستان بدون اراده ذات عالى مناسب نخواهد بود. او در اين نامه آمادگى خود را براى استخلاص وطن كرد اعلام كرده است. شيخ محمود نيز كه او را در اين نشريه «ملك كردستان» مىناميدند، با خطاب «قهرمان كردستان» به اسماعيل آقا پاسخ داد كه براى اخذ حقوق ملت كرد از هر فداكارى دريغ نكرده است، اما در موقعيت فعلى كه حق رسمى به ما داده نشده و وعدههاى انگلستان تحقق پيدا نكرده، هر اقدامى بايد معقولانه باشد.
شيخ محمود يادآور شد در موقعيت فعلى سياست بىطرفى بهترين راه است. در نامه دوم، سيميتقو مىنويسد كه فقط بريتانيا مىتواند حقوق ملت كرد را بدهد و در مقابل از ما انتظاراتى دارد. اما اين حقوق را ما مىتوانيم به دست خودمان اخذ كنيم؛ هرگاه كه رأى آن حكمدار اعظم به آن تعلق گيرد «صلاح مىدانم كه متفقا دشمن را از دايره خويش بيرون كرده و استقلال خود را نيز از حكومت بريتانيا و عرب باهم دريافت نماييم.» شيخ محمود در پاسخ به نامه دوم، پيشنهاد سيميتقو را امرى غيرمعلوم و بىآينده دانست كه «فدا كردن موجوديت در راه منافع غير است.»
شيخ محمود نوشت: «من امروز متعرض وطن و دشمن مليت خود را نمىشناسم. نمىدانم حقدهنده كيست و يا تعرضكننده كدام حكومت خواهد بود. بدون فهميدن سبب و بدون مشاهده حق، مجادله براى چه و خونريزى مسلمانان براى كه؟» ٤
* تكذيب اهميت قواى تمركز يافته روسى در مرزهاى شمال شرقى
به دنبال اخبارى كه از تمركز قواى روس در مناطق شمال