بيست نفر از آژانهاى عراق (اراك) در نامه‌اى به روزنامه ايران نوشتند كه رئيس نظميه اين شهر تاكنون يك هزار تومان از زنان بدكار شهر پول گرفته و از اين نوع عوايد براى خود ممر درآمد ساخته است. او به جاى چهار ماه حقوق آژانها فقط ده تومان به آنها داده و تهديد كرده هركس حرفى بزند صد ضربه شلاق خواهد خورد. آژانها نوشتند كه بازرسى هم كه براى رسيدگى به كارهاى رئيس نظميه آمده بود، سراغى از ما نگرفت. ٨

* حاكم جديد ساوجبلاغ‌

روزنامه ايران در شماره امروز خود خبر از انتصاب شجاع نظام به حكومت بلوك ساوجبلاغ داد و نوشت كه او از كاركنان كارآزموده وزارت داخله بوده است. ٩

* نشريه روژ كوردستان‌

امروز ششمين شماره روژ كردستان منتشر شد. اين نشريه كه در سليمانيه و با حمايت شيخ محمود منتشر مى‌شد، مقالات متعددى در حقانيت استقلال كردستان به چاپ رسانيده بود؛ و نيز مطالبى درباره ضرورت اتحاد كردهاى منطقه و تبديل شدن به يك ملت براى رهايى از تجاوزات ديگران. ١٠

[تصوير]

* كمك انگليس به بازماندگان امير اعظم‌

به دنبال كشته شدن سليمان خان امير اعظم حاكم سابق كلهر و تبعيد خانواده او به بين النهرين، حيدر قلى نايب كنسول ايران در مندلى نوشت كه امروز كريم خان سردار نصرت و غلامرضا خان پسر امير اعظم از بغداد وارد مندلى شدند. او نوشت آنها در بغداد با نماينده عالى انگليس ديدار كرده‌اند و گويا «مقدارى وجه به حضرات براى مصارف داده شده و وعده قوى هم گرفته‌اند كه احقاق حق و اصلاح كار و اموراتشان را هم به واسطه سفارت تهران با اولياى دولت عليه به عمل بياورند.» ١١

* موفقيتهاى بانك شاهنشاهى‌

امروز سى و سومين جلسه عمومى بانك شاهنشاهى ايران به رياست «هيو بارنس» برپا شد. وى در اين جلسه سال مالى گذشته اين بانك را موفق ارزيابى كرد. وى با تمجيد از اقدامات رضا خان وزير جنگ در توسعه ارتش و آرامش حاكم بر كشور گفت كه همه شعب بانك در طى سال گذشته فعال بوده‌اند و تعطيل نشده‌اند. وى گفت مجموع واردات ايران ٠٠٠/ ٢٥٠/ ١٢ پوند بوده كه از اين مقدار ٠٠٠/ ٢٠٠/ ٩ پوند سهم دولت انگليس است.

بارنس وجود راه آهن بلوچستان هند به سيستان ايران را پراهميت خواند كه موجب دوبرابر شدن تجارت ايران با هند شده است. به دليل همين رونق شعبه‌اى از بانك در دزداب افتتاح شده و به دليل اتصال سيستان به بم قرار است شعبه‌اى هم در شهر بم گشايش يابد. در ادامه وى از حضور مستشاران مالى امريكايى در ايران ابراز رضايت كرد و سپرده‌هاى بانك شاهنشاهى را ٠٦٤/ ٩٩٦/ ٣ پوند اعلام كرد. اين سپرده‌ها در سال قبل ٣٧٤/ ٨٠٥/ ٢ پوند بوده است. ١٢

______________________________
(١). در ١٢٩٨ ش پس از آنكه آدلف پرنى (مستشار حقوقى و مشاور عالى قضايى دولت ايران- از ١٢٩٨ تا ١٣٠٤ ش) مدرسه عالى حقوق را در تهران بنياد نهاد و به فرانسه بازگشت عده‌اى از معلمين حقوق را از فرانسه به تهران فراخواند كه مسيو مرل هم در دسته همين معلمان به ايران آمده، تدريس يكى از گرايشهاى حقوق در آن مدرسه را به عهده گرفت. (گلشائيان، خاطرات من يا مجموعه گذشته‌ها و انديشه‌ها، ج ١، ص ٤٤).

(٢). روزنامه ايران، شم ١٢٨٧، صص ١ و ٢؛ در اين جلسه مدرس نظر منفى نسبت به استخدام استادان علم حقوق نداشت اما متذكر شد: «آقايان نمايندگان فرمايشاتى فرمودند كه همان عرايضى بود كه بنده منظورم بود و تكليفا عرض مى‌كنم كه شخص من بلد نيستم درسى كه آنها مى‌خوانند چه چيز است، ليكن مى‌خواهم خودمان را معرفى كنيم كه هرچه علم در دنيا است، ما طالب هستيم و همين‌طور كه دستور العمل ماست بايد علم را دريابيم، از هرجا كه باشد، لكن به قدر امكان و ضرورت. ولى اگر معلمى كه به زبان ايرانى تدريس كند بهتر و زودتر توسعه پيدا مى‌كند، و عده شاگردان زيادتر مى‌شود، لكن اگر به زبان خارجه بگويند اين‌طور توسعه پيدا نمى‌كند، چند سال بگذرد آيا ده نفر ياد بگيرند يا مثل اين دو سه سال هيچ ياد نگيرند، جمع اين دو مطلب همان‌طور است كه آقاى زنجانى اظهار كردند كه به قدر ضرورت يكى يا دو نفر كه خيلى مهارت داشته باشد اختيار كنيم و ما بقى را به عهده ايرانى‌ها كه تحصيل كرده‌اند دولت واگذار كند كه خرجش هم زياد نشده باشد. و بنده كاملا عقيده دارم. حالا آقاى شيخ ابراهيم زنجانى فرمودند يك نفر بيشتر لازم نيست، بنده عرض مى‌كنم اگر دولت زيادتر احتياج داشته باشد ممكن است دو نفر كه خيلى مهارت دارد استخدام كند و ما بقى را خود ايرانى‌ها تدريس كنند تا انشاء اللّه الرحمن معلوم شود كه فايده دارد يا ندارد، ديگر عرضى ندارم.» (مدرس در پنج دوره تقنينيه، ج ١، صص ٣٧٣ و ٣٧٤).

(٣). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، پ ١١، ص ٨٧؛ سالار مبشر ٢٧ سال در اداره تلگرام كار مى‌كرد. او از استرآباد به گيلان منتقل شد و به گفته خودش نير السلطان حاكم گيلان و سعد الملك معاون او، او را برنتافتند و براى آگاهى از اخبار ارسالى و رسيده يكى از همدستان خود را به رياست تلگراف‌خانه گيلان گماشتند. اما علت اصلى بركنارى از نظر سالار مبشر كشف «خيانت يك نفر تلگرافچى راجع به فروش مرموزات اداره قشونى به اجانب» بوده است (همان، پ ١١، صص ٨٨ و ٨٩).

(٤). همان، پ ١١، ص ٧.

(٥). سازمان اسناد ملى ايران، سند شم ٢٩٣٠٠٤٢٢٥، آرشيو ٧١٦ غ ٢ ب آ ا، شم ميكروفيلم ٠٠٣٠٠٠١١.

(٦). روزنامه ايران، شم ١٢٨٦، ص ١. اين احتمال وجود دارد كه ساعد الوزاره اين خبر، حسن خان ساعد الوزاره باشد كه جايگزين محمد ساعد الوزاره شده است.

(٧). همان، ص ٢.

(٨). همان‌جا.

(٩). همان‌جا.

(١٠). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، پ ٣، صص ١٨٦ تا ١٩٢.

(١١). همان، پ ٢٠، ص ٩.

(١٢). روزنامه تايمز، به تاريخ ٢٩ دسامبر ١٩٢٢، ص ١٧.