روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٥٤٥
* آغاز به كار رسمى ميلسپو
ميلسپو رئيس كل ماليه ايران از امروز رسما كار خود را شروع كرد. ٨ به نوشته منابع انگليسى، رضا خان وزير جنگ به شرطى با واگذارى همه امور مالى وزارت جنگ به ميلسپو موافقت كرد كه ماهانه ٧٠٠ هزار تومان به قشون بدهد. ٩
* جشن فارغ التحصيلى در دار الفنون
امروز مدرسه دار الفنون شاهد دهمين جشن ساليانه خود بود.
در اين مراسم تصديقنامهها و ديپلمهاى دانشآموزان فارغ التحصيل توزيع شد؛ و سه تن از فارغ التحصيلان مقالههاى خود را درباره امير كبير، فردوسى و مقايسه نظام آموزشى ايران و آلمان خواندند. سپس وزير معارف درباره برنامههاى درسى آينده مدارس صحبت كرد و پس از اعطاى جوايز كه بيشتر كتاب بود، نمايشهاى ورزشى اجرا گرديد. ١٠
* هشدار مستشار الدوله به وزارت امور خارجه
مستشار الدوله رئيس كميسيون سرحدى ايران در نامهاى كه امروز به وزارت امور خارجه نوشت ضمن اشاره به تعلل كميسيون روسى و اينكه به بهانه آغاز فصل سرما تمايلى به شروع كار ندارند و امكان نقشهبردارى را منتفى مىدانند، نوشت كه مىخواهند كار را به سال آينده واگذار كنند و اصرار دارند كه موضوع از آبهاى مرزى شروع شود نه از زمينهاى مورد اختلاف. «اگر قبل از تصفيه سرحد اترك و اعاده [روستاى] فيروزه به تقسيم آب مبادرت شود به آسانى حاضر نخواهند شد كه در اعاده اراضى مغصوبه مساعدت نمايند.» وى تصريح كرد بدين طريق فصل پانزدهم عهدنامه اجرا نشده باقى مىماند و روسها مىتوانند از تسلط ايران بر منطقه تركمنصحرا جلوگيرى كنند. ١١
* تحليل لورن از ايران
سرپرسى لورن وزير مختار انگليس در تهران امروز گزارش تفصيلى خود را از ايران به وزارت امور خارجه كشور متبوعش فرستاد. مبناى اين گزارش بقاى جو ضد انگليسى در فضاى سياسى ايران بود، و اينكه در اين شرايط خروج ديپلماتهاى انگليسى از ايران خلاف منافع انگلستان و موجب از دست رفتن سرمايهگذارىها خواهد شد. لورن قوام السلطنه را در آستانه بركنارى، و دلايل آن را ناخرسندى رضا خان وزير جنگ از اوضاع جارى مىداند. ديگر آنكه دولت فعلى نتوانسته است تغييرى در اوضاع مالى كشور پديد آورد و بالاخره ائتلافى ضد قوام السلطنه در مجلس شوراى ملى شكل گرفته است. در بخش بعدى اين گزارش لورن مىنويسد كه فضاى ضد انگليسى موجود در ايران «كه در قالب افكار ميهنپرستانه ناپخته شوونيستى» شكل گرفته ناشى از «نديدن واقعيتهاى ايران و جهان است» و اينكه بخشى از اين موضوع ناشى از سياهنمايى روسها درباره انگليس است. لورن حضور مستشاران امريكايى در ايران را مفيد دانسته و آن را موجب افزايش درآمد نفت و بانك شاهى تلقى مىكند. سرپرسى لورن در مورد وزير جنگ ابراز مىدارد كه ارتباط نداشتن با او صلاح نيست. او عقايد ملىگرانه شوونيستى دارد و آدم بدقلقى است اما ارتباط و ديدار مستمر با او مفيد و ضرورى است. لورن در پايان تحليل خود يادآور مىشود كه تركيبى از سياستهاى تمركزگراى رضا خان و اصلاحات مالى مستشاران امريكا مىتواند ايران را سرپا نگه دارد و از حالت يك همسايه نامطمئن براى انگلستان خارج كند. ١٢
______________________________
(١). مكى، تاريخ بيست ساله ايران، ج ٢، ص
٢٠٦؛ بهار (ملك الشعرا)، تاريخ مختصر احزاب سياسى ايران، ج ١، ص ٢٢٨.
(٢). روزنامه ايران، شم ١٢٧٥، ص ٤.
(٣). اسنادى از مدارس ايرانى در ...، ص ١٨٤.
(٤). ميرزا ابراهيم خان ركن الوزاره در ١٢٨٠ ق متولد شد. در تهران و همدان و بغداد و عتبات عاليات درس خواند و در ١٢٩٧ ق وارد وزارت خارجه شد و به عضويت قونسولگرى كربلا درآمد. از ديگر مناصب و مشاغل وى مىتوان موارد زير را نام برد: امانت تذكره خراسان ١٣٠٠ ق، منشىگرى اول و دفتردارى كارگزارى خراسان ١٣٠٤ ق، نشان درجه سوم و اول سرهنگى ١٣٠٧ ق، نشان درجه سوم سرتيپى ١٣١٠ ق، نيابت دوم و رياست محاكمات كارگزارى خراسان و مأموريت بازگرداندن مهاجران كلانى از خاك روس به كلات ١٣١١ ق، نيابت اول و رياست تذكره خراسان ١٣١٢ ق، كارگزارى سرخس ١٣١٤ ق، مجددا كارگزارى سرخس جمادى الاولى ١٣١٦، كارگزارى ولايات خمسه تربت ذى حجه ١٣١٨، سرحددارى بندر گز ذى قعده ١٣٢١، كارگزارى استرآباد شوال ١٣٢٥، رياست كميسيون گنبد قابوس جمادى الاول ١٣٢٧، كارگزارى مازندران ربيع الثانى ١٣٢٨، كارگزارى اصفهان ٥ جمادى الاول ١٣٣٢، منتظر خدمت ١٣٣٢ ق، كارگزارى سيستان ذى حجه ١٣٣٢ ق. (سليمانى، القاب و رجال دوره قاجاريه، ص ٧٠؛ ممتحن الدوله شقاقى، رجال وزارت خارجه در عصر ...، صص ١٢٥ و ١٢٦).
(٥). اسناد وزارت امور خارجه، ١١- ١٢- ٤٩- ١٣٠١. در حاشيه اين نامه با پرداخت پنجاه تومان موافقت و تأكيد شده در كسب اطلاعات كمال دقت به كار گرفته شود و اگر اعتبار بيشترى هم نياز باشد، انعكاس دهند تا در هيأت دولت تصويب و پرداخت شود.
(٦). همان، ٢١- ٢- ١٤- ١٣٠١.
(٧). روزنامه اقدام، شم ٩٨، ص ٢.
(٨). روزنامه ايران، شم ١٢٧٧، ص ٢.
(٩).FO E ٥١٧١ /٩٦ /٤٣ .
(١٠). همانجا.
(١١). اسناد وزارت امور خارجه، ٢- ١٩٥ و ١٩٥- ٢- ٤٩- ١٣٠١.
(١٢)FO E ٤١١١ /٨٨ /٤٣ .