روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٥٢٧
شنبه ١٠ آذر ١٣٠١/ ٢ دسامبر ١٩٢٢/ ١٢ ربيع الثانى ١٣٤١
* تشكيل جلسه مجلس شوراى ملى
امروز پيش از ظهر مجلس شوراى ملى تشكيل جلسه داد و در ابتدا لايحه چگونگى تشكيل هيأت منصفه كه تحت عنوان «قانون موقتى هيأت منصفه» تنظيم شده بود مطرح شد. اين قانون از روز تصويب تا اول فروردين ١٣٠٢ قابل اجرا بود.
مواد چهارگانه آن قرائت شد و نمايندگان پيرامون آن بحث و بررسى كردند و در نهايت تصويب شد. ١ در اين جلسه مدرس از نمايندگان خواست كه لايحه نفت مطرح شود و بيش از اين مذاكرات پيرامون آن به درازا نكشد. وى در بخشى از اين جلسه درباره لايحه امتياز كبريتسازى آذربايجان و درباره حقوق كارگران نظراتى داد كه به نوعى تشويق و ترغيب توليد ثروت ملى بود. «رعايت ضعفاى مملكت ما اين است كه املاكمان را آباد كنيم و كارخانه بسازيم تا آنها كار كنند ... و عقيدهام اين است كه ما بايستى تحريض و ترغيب كنيم تا هر كس پول دارد به ربح ده دو و ده چهارصد ندهد و ببرد كارخانه بسازد تا هم خودش منفعت ببرد، هم اهل ايران از پرتو آن منفعت ببرند. الآن در همين مملكت خبر دارم از يك دهى كه پانصد نفر جمعيت داشته، سيصد نفر آن از خاك اصفهان حركت كردهاند و رفتهاند به سمت اهواز و در معدن نفت كار مىكنند و اغلب زن و بچههايشان نان ندارند و خودشان آواره ولايتها شدهاند ... اگر كسى پول دارد بياورد كارخانه بسازد و از او هم ماليات گرفته نشود و مساعدتى هم بشود. مثلا اگر يك كارخانه كه مىخواهد بخرد دوازده هزار تومان دارد و دو هزار تومان كسر دارد، دولت بايد دو هزار تومان ديگرش را اگر شده قرض هم بكند، بكند و بدهد تا هم آن شخص فايده ببرد، هم عملجات كار مىكنند و مزد مىگيرند و هم به جاهاى خارج و دوردست نمىروند.» ٢
* آخرين اطلاعات از وضعيت سيميتقو
بنابر اطلاعاتى كه امير لشكر شمال غرب، عبد اللّه طهماسبى به دست آورده، اسماعيل آقا سيميتقو فعلا در «ديره» شش فرسخى اربيل است. او و دوازده نفر همراهش در آنجا هستند. گفتهها حاكى است كه او نتوانسته نظر انگلستان را براى كمك به سوى خود جلب كند. انگليس بيم دارد در صورت حمايت از سيميتقو موجب رنجش طوايفى ديگر از اكراد شود و آنها به طرف عثمانى ميل كنند. جايى كه سيميتقو متوقف است مرز بين عثمانى و انگليس (عراق) است و قوايى از دو طرف آنجا حضور ندارند. او با فروش «طلاآلات زنانه» روزگار مىگذراند. ٣
* حركت موكب اعلى حضرت
صبح امروز كاروان احمد شاه از بوشهر به طرف شيراز حركت كرد. ٤ او سر راه وارد برازجان خواهد شد.
* اطلاعيه مدرسه روسى انزلى
مدرسه روسى مستقر در انزلى امروز در اطلاعيهاى به اهالى شهر اعلام كرد كه از نيمه ماه دسامبر مدرسه بازخواهد شد.
«هيأت كاركنان مدرسه خواهش مىكند از آنهايى كه در موقع اعلان اول اسامى خود را ثبت نمودند در ابلاغ ثانوى هم تجديد نمايند.» ٥
______________________________
(١). روزنامه ايران، شم ١٢٦٩، صص ١ و ٢.
(٢). مدرس در پنج دوره تقنينيه، ج ١، صص ٣٦١ تا ٣٦٣.
(٣). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، پ ٤، صص ٦ و ٧.
(٤). روزنامه ايران، شم ١٢٦٩، ص ٤.
(٥). اسنادى از مدارس ايرانى و ...، ص ١٨٥.