روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٤٩١
پنجشنبه ٢٤ آبان ١٣٠١/ ١٦ نوامبر ١٩٢٢/ ٢٦ ربيع الاول ١٣٤١
* تشكيل جلسه مجلس شوراى ملى
مجلس شوراى ملى امروز تشكيل جلسه داد. ابتدا لايحه كمك به آوارگان اروميه و سپس لايحه نفت با حضور قوام السلطنه رياست وزراء مطرح شد. قرار بود مواد آن يك به يك مطرح شود و موافقان و مخالفان درباره آن صحبت كنند.
گفتوگوها درباره ماده اول اين لايحه به پايان نرسيد. عدهاى از نمايندگان عقيده داشتند كه يك ايالت از پنج ايالت شمالى كشور مستثنى شود و به پيمانكاران داخلى سپرده شود. ١ برخى از نمايندگان هم صحبتها را به اصل موضوع كشاندند كه قوام السلطنه با اظهار تأسف گفت كه اين نمايندگان بار اولى كه طرح آمد موافق بودند. مدرس از جمله نمايندگانى بود كه موافق منها شدن يك ايالت از ايالات خمسه (آذربايجان، خراسان، گيلان، مازندران، استرآباد) بود كه بماند براى پيمانكار داخلى. اما اين را هم گفت كه بعيد مىدانم در داخل چنين استعدادى براى كشف نفت باشد. ٢
* درخواست معرفى موليتور به سفارت انگليس
وزارت پست و تلگراف امروز از وزارت امور خارجه خواست كه پيرو تعيين مسيو شوبو، ميرزا حسينعلى خان شهروزى و دكتر مسيح خان ارجمند به عنوان نمايندگان بخشهاى مختلف براى رفتن به بوشهر و شركت در كميسيون باز پسگيرى دفاتر پست جنوب، مسيو كاميل موليتور هم كه به حكم دولت مقرر است از طرف وزارت پست و تلگراف راهى جنوب شود، به همراه آنان به سفارت انگليس معرفى گردد.
«مسيو شوبو و دكتر مسيح خان وارد محمره [خرمشهر] شده و بعد از چند روز به بوشهر مىرسند.» ٣ (ر. ك: ٢٤ مهر).
* تكذيب سفارت روسيه از شركت در حكميت براى شركت ليانازوف
سفارت روسيه در تهران امروز با فرستادن تكذيبيهاى به روزنامه ستاره ايران نوشت كه «هيچ فرد ذى حقوق روس ابدا در چنين حكميتى عضويت نداشته است.» ٤ (ر. ك: ١٦ آبان) در اين حكميت دو كارشناس (مسيو خشاب و مسيو ماركوف) حاضر بودند. (ر. ك: ٨ آبان)
* طلبكارهاى بانك ايران
مرتضى ممتاز الملك خواستار حمايت دولت براى تسريع در پرداخت بدهيهاى بانك شد. رئيس بانك ايران به قوام السلطنه نوشت كه گروهى از صرافهاى تهران از دولت طلب دارند و بانك از صرافها. «مستدعى است به وزارت جليله ماليه تأكيد فرماييد كه زودتر در تسريع حواله مزبور اقدام نمايند تا در نتيجه اين اقدام رفع مزاحمت از طرفين شده و به طلب حقه خود نائل شوند.» ٥
* تقبيح موضع روسيه در قبال موضوع نفت شمال
روزنامه شفق سرخ در سرمقاله امروز خود با عنوان «ما و اجانب- عمليات ما و فعاليت آنها» با انتقاد از درگيريهاى داخلى و سرگرم شدن به امور كوچك و تهمت زدن به يكديگر، آن را به نفع اجانب دانست و نظر آگاهان داخلى را به آنچه در كردستان عراق مىگذرد جلب كرد و استقلال ظاهرى آن خطه را با حاكم كردن شيخ محمود، عمليات سياسى دولت انگلستان خواند؛ كه با اين كار كردستان ايران را هم به جنبش وادارند و كشور را از پرداختن به امور مهم بازدارند. نويسنده مقاله اين اقدام را در جهت عقيم كردن مسئله نفت شمال دانست؛ اينكه ايران نبايد با كشورى چون امريكا ارتباط اقتصادى برقرار كند. سپس با اشاره به تحليل بىسيم مسكو درباره نفت شمال سياستهاى روسيه شوروى را به باد انتقاد گرفت. «ما تصور نمىكرديم يك روزى روسيه انقلابى و حكومت كارگرى در مسايل حياتى ما يعنى تجارت قطعه شمال، مسئله ترانزيت صادرات و واردات اينقدر