روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٤٨١
خارجى دارد و اينك «سمت قونسولگرى هند را در ناصرى دارا» است و براساس اسنادى كه ارائه داده، سابق بر اين نمايندگى كنسولگرى امپراتورى روسيه را داشته و صاحب دفتر و مهر و تابلو بود و چون مىگويد چهار هزار تومان طلب دارد از پس دادن مدارك خوددارى مىكند، و تا سفارت اين بدهى را پرداخت نكند مهر و تابلو و ديگر مدارك را نخواهد داد. او تقاضا كرده كه سفارت روسيه شوروى او را به مقام سابق برقرار كند «ولى فعلا رسميت در آن خصوص نداشته، عملياتى هم نمىنمايد.» ٧
* عريضه بازرگانان مشهدسر
بيش از بيست تن از بازرگانان مشهدسر در نامهاى كه امروز به قوام السلطنه رياست وزراء نوشتند از انحصار دادوستد و واردات و صادرات اين منطقه كه در دست شركتهاى روسى قرار گرفته، شكايت كردند. آنان با اشاره به تبليغاتى كه براى بازار مكاره بادكوبه شده بود و اقدامى كه تجار ايرانى در بردن كالاهاى خود به آن بازار كردند، نوشتند كه همه اميدها نااميد شد. «در بادكوبه كسى صاحب يك منات مال خود نيست.
اشخاصى كه مال التجاره برده، فروختهاند نمىتوانند وجهش را وارد ايران نمايند؛ و نه در آنجا مال التجاره هست كه مبادله كنند.» دو شركت ونشترك و سانترسايوز همه چيز را در اختيار خود گرفتهاند و اخيرا تجارت نفت و پنبه را هم به انحصار خود درآوردهاند. در ادامه اين نامه به بالا رفتن تعرفههاى گمركى از طرف روسيه اشاره شده كه صرفه را از هر نوع كار بازرگانى گرفته است. «چند روزى است كه براى پنبه هفت مناط و يك عباسى، برنج يك مناط و خشكبار را پوطى ده مناط طلا گمرك گذاشتهاند ... تمام مقصودشان اين است كه تجار ايرانى به واسطه زيادتى گمرك نتوانند مال التجاره خود را وارد و خارج نمايند.» در پايان اين نامه آمده است كه «روسها ... به هيچ معاهده و قانون و قرار اعتنا نداشته و احترام نمىگذارند. در روسيه هركس صبح زود از خواب بيدار مىشود يك قانون به عقيده خود وضع و اجرا مىكند.» ٨
* حاكم جديد دزفول
آقا ميرزا احمد خان به سمت حاكم دزفول منصوب شد. او از كارمندان قديمى وزارت داخله است. ٩
* ورود ميلسپو به بغداد
ميلسپو و همراهانش امروز وارد بغداد شدند. آنها يك شب در آن شهر توقف كرده، راهى كرمانشاه خواهند شد. ١٠
* سردرگمى در بانك ايران
مرتضى ممتاز الملك رئيس بانك ايران در نامه مفصلى كه امروز به قوام السلطنه رئيس الوزراء نوشت از شرايط و نيازهايى كه مىتواند اين بانك را به نقطه مطلوبى برساند، سخن گفت، اما در ابتدا اين سئوال را مطرح كرد «كه آيا واقعا اولياى امور و دولت مايل بوده و پولتيك آنها اجازه مىدهد كه مؤسسه به اين اسم و رسم در مملكت وجود داشته باشد يا خير؟ و اگر مايل باشند بايد معين فرمايند كه اولا با چه سرمايه و اعتبار و در تحت چه اصولى بايد اين بانك داير شود؟» از اين سئوال روشن مىشود كه پس از تحويل بانك استقراضى به ايران و ناميده شدن آن به نام بانك ايران، اين مؤسسه مالى فقط درگير حل دعاوى ميان طلبكاران و بدهكاران خود است و مجالى براى كارهاى بانكى نداشته است. ١١
* خبر تشكيل كابينه توسط شيخ محمود
شيخ محمود برزنجى كه توسط انگلستان به حكومت سليمانيه برگزيده شد كابينه تشكيل داده است. اين خبر را كارگزار كردستان به نقل از نشريه بانگ كردستان، كه شيخ محمود در سليمانيه منتشر مىكند، به مركز گزارش داد. وى پس از ياد اسامى اعضاى اين كابينه در انتها مىنويسد كه «پس از ملاحظه روزنامه، نيات شيخ محمود معلوم مىشود.» ١٢ (ر. ك: ٤ آبان)
______________________________
(١). روزنامه ايران، شم ١٢٥٤، صص ٢ و ٣.
(٢). همان، ص ٣.
(٣). روزنامه شفق سرخ، شم ٨٨، ص ٢.
(٤).FO E ٧٨٤٤١ /٥٨٢ /٤٣ .
(٥). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، پ ٤، ص ٣٨.
(٦). اسناد وزارت امور خارجه، ٣١- ٥٤- ٢/ ٤٥- ١٣٠١.
(٧). همان، ٥٦- ١- ٢- ١٣٠١.
(٨). همان، ١٥- ٣١- ٣٥- ١٣٠١.
(٩). روزنامه ايران، شم ١٢٥٤، ص ٤.
(١٠). روزنامه شفق سرخ، شم ٨٨، ص ٢.
(١١). اسنادى از اختلافات و دعاوى ...، صص ٣٢ تا ٣٧.
(١٢). اسناد وزارت امور خارجه، ١٥- ١١- ٤٧- ١٣٠١.