چنين قانونى تا چه اندازه براى مخالفين آزادى مجال به دست خواهد آمد كه به استمساك اين قانون، مطبوعات ملى را خفه نمايند؟ اين براى نمونه گفته شد كه بدانند انسان هرچه دارد در يك روز و يك دم نبايد خورده و تفريط نمايد. آزادى را بايد با قدردانى و حسن استعمال و نفاست‌شناسى نگاه داشت وگرنه در گفتار تند رفتن و به هيچ حدى قانع نبودن و هيچ چيزى را قدر ندانستن و هرچيز را لگدمال كردن، همان قدر كه آسان است عكس العمل آن خطير و نجات از آن مشكل و دشوار خواهد بود.» (نوبهار، شم ٦، ص ٩٥، ٨ عقرب ١٣٠١).

______________________________
(٣). روزنامه اتحاد، شم ٢٥٤، ص ١.

(٤). اسناد وزارت امور خارجه، ١- ٣٧- ١/ ٤٥- ١٣٠١.

(٥). روزنامه اتحاد، شم ٢٥٤، ص ٣.

(٦). روزنامه ايران، شم ١٢٤٦، ص ١.

(٧). روزنامه اتحاد، شم ٢٥٤، ص ٣.

(٨). همان‌جا.

(٩). سيد ولى اللّه نصر فرزند سيد احمد نصر الاطباء كاشى به سال ١٢٥٥ ش در كاشان به دنيا آمد. تحصيلات ابتدايى را در زادگاهش فراگرفت. در سن ١٢ سالگى براى تكميل تحصيلات به تهران آمد و وارد مدرسه دار الفنون شد. وى از آن مدرسه در رشته پزشكى درجه دكترا دريافت كرد و به طبابت مشغول شد. او در راستاى تكميل معلومات خود به تحصيل علوم متداوله زمان، از جمله حقوق، فلسفه، حكمت، ادبيات عرب و معارف اسلامى اهتمام ورزيد و در سال ١٢٧٧ ش وارد خدمات دولتى گرديد.

نخست در بخش پزشكى دار الفنون تدريس نمود و همچنين به خدمت عدليه درآمد. پس از صدور فرمان مشروطيت و تشكيل مجلس شوراى ملى از طرف صنف گرمابه‌دار تهران به نمايندگى انتخاب گرديد و با پايان يافتن دوره نمايندگى، خدماتش را در عدليه ادامه داد. نصر در تنظيم قانون اساسى و متمم آن نيز همكارى داشت. وى مدتى رياست كل محاكمات وزارت دارايى را بر عهده گرفت و سرانجام به معاونت وزارت عدليه منصوب گرديد. پس از تشكيل مدرسه عالى علوم سياسى رياست اين مدرسه را بر عهده گرفت و زمانى رياست مدرسه طب با او بود. او از سال ١٣٠٠ به وزارت معارف رفت و يكى از اركان اساسى و درجه اول آن وزارت‌خانه گرديد. ظاهرا شغل وى مديركل وزارت معارف و بعدا فرهنگ بود ولى عملا تمام كارهاى آن وزارت‌خانه با نظر او انجام مى‌گرفت. چندى نيز كفالت آن وزارت‌خانه را برعهده داشت. با گشايش دانشگاه تهران در ١٣١٣ ش سيد ولى اللّه نصر به معاونت آن منصوب گرديد و با تشكيل فرهنگستان به عضويت پيوسته آنجا برگزيده شد. افزون بر اينها در سمتهاى مختلفى از قبيل رياست دانشكده پزشكى، دانشكده ادبيات و رياست ثبت اسناد خدمت نمود و سالها در دانشكده‌هاى حقوق، طب، معقول و منقول تدريس كرد. نصر به علت بروز حادثه‌اى و شكسته شدن استخوان ران در حدود ٢ سال زمين‌گير شد و به دنبال همين حادثه در بيست و نهم بهمن ١٣٢٤ درگذشت. پيكرش در امام‌زاده عبد اللّه شهر رى به خاك سپرده شد. سيد حسين نصر فرزند اوست. (مباركيان، چهره‌ها در تاريخچه نظام آموزش ...، صص ١٠١ و ١٠٢؛ اتحاد، پژوهشگران معاصر ايران، ج ٥، صص ٤٦٣ و ٤٦٤؛ عاقلى، شرح حال رجال سياسى و ...، ج ٣، صص ١٦٢٢- ١٦٢٤).

(١٠). مجد (فطن السلطنه)، گذشت زمان (خاطرات)، ص ٩٠. همين منبع نتيجه حكميت را چنين بيان مى‌كند: «چاره كار چنين به نظر مى‌رسيد كه دولت قرارداد جديدى با ليانازفها در خصوص صيد ماهى بسته، اين منبع عايدات را به طريقى كه براى دولت هم موافق صرفه و مصلحت باشد، به خود آنها واگذار نمايد كه از راه انتفاع از شيلات، جبران خسارات خود را بنمايند و تحميلى هم به دولت نشود و چون در تاريخ الغاى قرارداد ليانازوفها مدت هفت سال و كسرى از اجاره آنها باقى بوده، مدت قرارداد جديد اضافه بر هفت سال باشد.» (همو، ص ٩٣)

(١١). اسناد وزارت امور خارجه، مورخ ٨ عقرب، شم ١١٧٥/ ١٨١٣.

(١٢). روزنامه اقتصاد ايران به صاحب امتيازى و مديرمسئولى حاج حسين اقتصادى ملقب به مستشار الممالك در تهران تأسيس يافت و اولين شماره آن در ربيع الاول ١٣٣٨ منتشر گرديد. اقتصاد ايران ابتدا به صورت هفتگى منتشر مى‌شد و پس از چاپ ٢٨ شماره توقيف شد و دوباره در شوال ١٣٣٨ شماره بيست و نهم آن انتشار يافت. اقتصاد ايران خود را روزنامه ملى، آزاد و مستقل الافكار معرفى مى‌كرد. مندرجات آن عبارت از درج وقايع داخلى و حوادث خارجى و مقالات مختلف با موضوع اقتصاد ايران بود. اقتصاد ايران بعدها پنج شماره در هفته انتشار يافت. شماره ٦٣ آن تاريخ روز يكشنبه ٨ ربيع الاول ١٣٤١ مطابق با عقرب ١٣٠١ را بر پيشانى خود دارد. حاج حسين اقتصادى ملقب به مستشار الممالك در ١٢٤٠ شمسى در تبريز متولد شد. تحصيلات علوم قديمه از جمله فقه و اصول و فلسفه و ادبيات را از دوران نوجوانى آغاز كرد و به منظور كسب تحصيلات علوم جديد به اسلامبول رفت و ضمن تحصيل در رشته‌هاى اقتصادى و سياسى سفرهايى نيز به شهرهاى مختلف اروپا كرد. در ١٣١٢ ق به رياست تجارت آذربايجان منصوب شد و سپس در وزارت امور خارجه به عنوان مشاور تجارى اشتغال يافت. او با انتشار روزنامه اقتصاد ايران، ايرانيان را با علم اقتصاد و روشهاى جديد تجارت آشنا كرد.

وى پس از ٨٢ سال عمر در ١٢ بهمن ١٣٢٣ در تهران ديده از جهان فروبست. در دوره‌اى كه در اسلامبول به سر مى‌برد با يارى عده‌اى از اصحاب فرهنگ، دبستانى به نام دبستان ايرانيان تأسيس كرد و مدت زيادى در آن به تدريس پرداخت. (سرمد، اعزام محصل به خارج از كشور ...، صص ٢٥١ و ٢٥٢؛ صدر هاشمى، تاريخ جرايد و مجلات ايران، ج ١ و ٢، صص ٢٢٥ و ٢٢٦).

(١٣). روزنامه اتحاد، شم ٢٥٥، ص ٢.

(١٤).FO E ٧٨٤٤١ /٥٨٢ /٤٣ .

(١٥). سازمان اسناد ملى ايران، سند شم ٢٤٠٠١٠٣٣٣، آرشيو ٤٠٦ ض ٣ آ آ ا، شم ميكروفيلم ٠٢١١٠٠٣٢.

(١٦).FO E ٧٨٤٤١ /٥٨٢ /٤٣ .

(١٧). اسناد وزارت امور خارجه، ٣- ٤١- ٣٠- ١٣٠١.

(١٨). سازمان اسناد ملى ايران، سند شم ٠٢٩٠٠٠١٤٣٩.