حقوقى اتباع بيگانه را ندارد و لازم است اين نوع تقاضاها از طرف وزارت امور خارجه رد شود. وزارت عدليه بدون آن‌كه راه‌حلى ارائه دهد اضافه كرد كه منتظر تخصيص بودجه هستيم تا ادارات عدليه در ولايات آذربايجان تأسيس شود. ٥ در ابتداى امسال وزارت عدليه به دليل نبود بودجه، بسيارى از ادارات خود را در شهرهاى كوچك منحل كرد.

* حمله به قوام السلطنه‌

روزنامه اتحاد در شماره امروز خود به صور مختلف به قوام السلطنه حمله برد. اين روزنامه با درج خبرى در صفحه اول مبنى بر اينكه روز شنبه به دستور قوام السلطنه روزنامه اتحاد را در پست‌خانه نگه داشتند و از توزيع آن در شهرستانها جلوگيرى كردند، سرمقاله خود را با واژه‌هاى تند و تعابيرى كه حكايت از منش ديكتاتورمآبانه قوام السلطنه مى‌كند نوشت و در بخش اخبار نيز خبر داد كه قوام السلطنه مبلغ ٢٥ هزار تومان از بيت المال صرف جريانات اخير (تشنجات پيش آمده پس از طرح لايحه موقتى هيأت منصفه در مجلس و تشكيل گردهم‌آيى‌ها در دو مسجد جامع و سپهسالار تهران) كرده «در صورتى كه حقوق آژان و معلم و عضو ضعيف وزارت‌خانه‌ها مدتى است به تعويق افتاده است.» وى از نمايندگان مجلس خواست مطابق اصل ٣٣ قانون اساسى هيأت تحقيق تشكيل و به اين موضوع رسيدگى كنند. ٦

* ادامه تحصن در مجلس شوراى ملى‌

تحصن سالار جنگ در مجلس شوراى ملى همچنان ادامه دارد.

مطبوعات اشاره درستى به علت اين تحصن نكردند؛ فقط مى‌نويسند كه «چون وسايل ترضيه بعضى مقامات را ندارد محكوم و بدبخت و بيچاره شده» به مجلس پناه آورده است.

همچنين مستعان الملك‌ ٧ نيز بست‌نشينى در مجلس را آغاز كرده است. گفته مى‌شود او در راه آزادى زحمات زيادى را به جان خريده و تحصن او «با آن سوابقى كه در راه آزادى دارد يك لكه‌اى است كه به دامان حكومت مشروطيت وارد مى‌شود.» ٨

* اعلاميه اتحاديه تجار

اتحاديه تجار در حوادث ده روز گذشته تهران كه به تجمع روحانيان و گروههاى ديگرى از مردم در مسجد جامع و مسجد سپهسالار؛ و نيز بسته شدن بازار و دستگيرى عده‌اى انجاميد، در برخى گزارشها و تحليلهاى منتشره در مطبوعات به فرصت‌طلبى و منفعت‌جويى متهم شد. اين اتحاديه با انتشار اعلاميه‌اى در چهار بند به امضاى «حاج عباسقلى آقاى تبريزى» اعلام كرد كه در حوادث اخير با كمال جديت فعال بوده، و اين اقدامات نه فقط براى پيش‌گيرى از زيان، بلكه «حفظ ديانت و خدمت به عالم اسلام و پيشرفت مقاصد شريعه و حفظ اساس مشروطيت و احترام به مقام مجلس مقدس شوراى ملى» بوده است. اين اتحاديه ضمن تأكيد بر اين موضوع كه اختلافى در ميان اعضاى اين هيأت نبوده، يادآور شد كه مقام روحانيان را منزه دانسته «بلكه مؤسس مشروطيت و حامى حكومت ملى» مى‌دانند و «اوامر مطاعه رؤساى روحانى خود را لازم الاتباع مى‌دانند.» ٩

* بمباران بندر خضره توسط انگليس‌

بنابر گزارش كارگزارى بندر لنگه يك كشتى جنگى انگليس امروز بندر خضره از بنادر تحت امر مسقط را بمباران كرد. بنا به اخبار خصوصى رسيده به اين كارگزارى آل سعد كه در اين بندر زندگى مى‌كردند، تمايلى به پرداخت ماليات به انگليسها را نداشتند. انگليسها پس از گرفتن جواب سخت از آل سعد ١٢٢ توپ به اين بندر شليك كرده و آن را تخريب كردند. آنها قايقها و كشتى‌هاى اهالى اين بندر را نيز مصادره كردند. ١٠

[تصوير] نماى قديمى مسقط

* خروج سفير ارمنستان از تهران‌

به نوشته روزنامه تايمز سفير ارمنستان تهران را ترك كرد و بازگشت او نامعلوم است. دفتر كار او موقتا به سفارت روسيه پيوسته است. ١١ سفارت ارمنستان به دستور مسكو و توسط شومياتسكى وزير مختار روسيه در تهران بسته شد و سورن آراكليان سفير ارمنستان تا زمان خروجش از ايران به سفارت روسيه منتقل شد. ١٢

______________________________
(١). اسناد وزارت امور خارجه، ١٧- ٢- ٤١- ١٣٠١.

(٢). روزنامه ايران، شم ١٢٤٦، ص ١.

(٣). همان‌جا.

(٤). همان، ص ٢.

(٥). اسناد وزارت امور خارجه، ١- ١٣- ٣٤- ١٣٠١.

(٦). روزنامه اتحاد، شم ٢٥٣، ص ٢.

(٧). زين العابدين مستعان الملك پيشخدمت مظفر الدين شاه بود. وى در صدر مشروطيت در رديف مشروطه‌خواهان قرار گرفت و به دنبال به توپ بسته شدن مجلس و آغاز استبداد صغير كميته‌اى به نام جهانگير بنياد نهاد. در اين كميته افرادى چون ميرزا محمود متفقه، ميرزا محمد عليخان مغازه، ميرزا عبد الحسين قندى و مقتدر نظام عضويت داشتند. اين كميته در جنگ بادامك كمكهاى زيادى به سپاه مليون كرد. مستعان الملك بعدها به واسطه كميته جهانگير نام خانوادگى خود و بستگانش را جهانگيرى برگزيد. كميته جهانگير، تا حدى رهبرى مجامع ملى تهران را عهده‌دار بود و به‌طور مستقيم با زعماى مليون تبريز و گيلان مكاتبه داشت. زين العابدين مستعان الملك در ١٣٢٨ ق امتياز روزنامه كثير الانتشار استقلال ايران را گرفت.

اولين شماره اين نشريه در ٢٢ جمادى الاولى ١٣٢٨ در چهار صفحه منتشر گرديد. استقلال ايران ارگان رسمى حزب اتفاق و ترقى و از جرايد معتدل و ميانه‌رو بود كه در دوره دوم مجلس شوراى ملى در روشن كردن افكار عمومى مؤثر بود. پس از انحلال مجلس و آغاز دوره فترت روزنامه استقلال ايران نيز همانند چند نشريه ديگر از جمله ايران نو و شوروى تعطيل شد.

آخرين شماره آن ٢٣٤ به تاريخ شعبان ١٣٢٩ بود. مستعان الملك عضويت حزب اتفاق و ترقى را داشت و بعدها به همراه عده‌اى از جمله محمد عليخان مغازه به زنجان تبعيد گرديد. (براون، انقلاب ايران، ص ٣٤٣؛ صدر هاشمى، تاريخ جرايد و مجلات ايران، اصفهان، ج ١ و ٢، ص ١٦١؛ ملك‌زاده، تاريخ انقلاب مشروطيت ايران، ج ٥، ص ١٠١٨).

(٨). روزنامه اتحاد، شم ٢٥٣، ص ٢.

(٩). همان، ص ٣.

(١٠). اسناد وزارت امور خارجه، ٧- ١٣- ٥١- ١٣٠١.

(١١). روزنامه تايمز، به تاريخ ٣٠ اكتبر ١٩٢٢، ص ١١.

(١٢).FO E ٧٨٤٤١ /٥٨٢ /٤٣ .