عراق تراشيده بود و بايد به دولت انگليس پرداخت مى‌شد، پى‌گيرى كرد. در نامه‌اى كه به قوام السلطنه رياست وزراء نوشته شد، با اشاره به پاسخ پيشين او مبنى بر اين‌كه ١٨١٥ روپيه و ١٢ آنه توسط كنسول ايران در بغداد پرداخت خواهد شد، آمده بود كه اين مبلغ فقط مربوط به رفت وليعهد است.

هزينه‌هاى آمد او از طريق عراق در نظر گرفته نشده است.

مخارج وليعهد دو برابر مبلغ يادشده بوده است و بهتر است هر چه زودتر موضوع حل شده به عهده تعويق نيفتد. ٦

[تصوير] سفارت انگليس در تهران‌

* پاسخ مجلس به هيأت علميه اصفهان‌

به دنبال درخواست هيأت علميه اصفهان از مجلس شوراى ملى براى انتخاب پنج مجتهد ناظر بر سير قانون‌گذارى مجلس، امروز در پاسخى كه به اين هيأت داده شد، آمد كه «توضيح مطلب به وسيله تلگراف خالى از اشكال به نظر نمى‌آيد.

تفصيل جواب به مشروحه كتبى ثانوى محول» مى‌شود. و سپس توضيح داده شد كه به گمان علماى آن هيأت انتخاب پنج مجتهد بايد از ٢٠ روحانى منتخب دوره پيشين قانون‌گذارى صورت گيرد، اما اين موضوع هنوز در مجلس حل نشده و اختلافات در اطراف آن وجود دارد. «بايد سعى و اهتمام شود كه اين مشكل حل شده و بتوان موفق به تعيين علماء خمسه گرديد.» ٧

* درخواست نقشه ايران‌

وزارت ماليه در نامه‌اى كه به وزارت امور خارجه نوشت از نياز خود به نقشه جغرافيايى جامع ايران ياد كرد كه پس از ورود مستشاران امريكايى بايد در اختيار ايشان قرار گيرد. از قرار معلوم اين نقشه در لندن طبع شده، لازم است به سفارت لندن دستور داده شود با اولين وسيله شش نسخه از بزرگ‌ترين نقشه ايران را تهيه كنند و بفرستند. ٨

* درباره مدرسه روسى تهران‌

وزارت معارف و اوقاف و صنايع مستظرفه از وزارت امور خارجه خواست از آنجا كه به زودى مدرسه‌اى روسى در تهران افتتاح مى‌شود و لازم است برنامه درسى آن مطابق دستور العمل اين وزارت‌خانه باشد، اقدام لازم صورت پذيرد.

وزارت امور خارجه هم درخواست ياد شده را به سفارت روسيه شوروى در تهران منعكس كرد و درخواست نمود برنامه درسى خود را به وزارت امور خارجه بفرستد. ٩

* تعيين نماينده هيأت اتحاديه تجار تهران‌

هيأت اتحاديه تجار تهران امروز در نامه‌اى به وزارت امور خارجه، خبير خان رضازاده را به عنوان نماينده خود براى سفر به روسيه معرفى كرد و خواست كه مقدمات حضور او در آن كشور فراهم شود. ١٠ روسها از ايران دعوت كرده بودند كه نماينده‌اى براى حضور در آن كشور و آگاهى از موقعيت بازرگانى و اقتصادى روسيه معرفى شود.

______________________________
(١). روزنامه ايران، شم ١٢٣٦، ص ١.

(٢). همان، ص ٢.

(٣). اسناد وزارت امور خارجه، ١٢- ٤٤- ١٦- ١٣٠١.

(٤). همان، ١- ٨- ٦٣- ١٣٠١.

(٥). همان، ٢- ٢٠- ٣٤- ١٣٠١.

(٦). همان، ١١- ٢- ٣٦- ١٣٠١. روز ٢٦ مهر وزارت امور خارجه ايران به ژنرال كنسولگرى خود در بغداد نوشت كه ١٨١٥ روپيه و كسرى كه شامل مخارج حمل‌ونقل اشياء وليعهد هنگام رفت به اروپا بوده حواله‌اش به زودى داده مى‌شود كه به انگلستان بپردازد. هزينه‌هاى برگشت فعلا در دست بررسى است. (همان، ٨- ٢- ٣٦- ١٣٠١).

(٧). اسناد روحانيت و مجلس، ج ٢، ص ١٧٨.

(٨). اسناد وزارت امور خارجه، ٤- ١٤- ١٤- ١٣٠١؛ اقدام وزارت امور خارجه در دى‌ماه نتيجه داد و در آن زمان شش نقشه بزرگ وارد ايران شد. يك نسخه آن به دفتر رياست وزراء داده شد و پنج نسخه آن به وزارت ماليه ارسال گرديد. (همان، ص ٢). با وجود تلاش برخى از استادان ايرانى در رشته جغرافيا همچون ميرزا عبد الغفار نجم الملك غفارى، عبد الرزاق بغايرى و محسن مسعود، كه از شهرها و مناطق مختلف ايران نقشه‌هايى را با ابزار و آلات محدود آن دوره تهيه كردند، اروپاييان در زمينه مطالعات جغرافيايى و تهيه كارتوگرافى ايران پيشگام بوده، امور چاپ و انتشار نقشه‌هاى جغرافيايى نيز در كشورهاى اروپايى، بيشتر در انگلستان، انجام مى‌گرفت. به‌گونه‌اى كه حتى با تأسيس اداره جغرافيايى در اركان حرب (ستاد ارتش) در سال ١٣٠٠ ش، كار چاپ نقشه همچنان در خارج از مرزهاى ايران صورت گرفت. مهم‌تر اين‌كه اين امر محرمانه هم تلقى مى‌شد. اين وضعيت چند سالى ادامه يافت تا اينكه ابو القاسم سحاب در ١٣١٥ ش نخستين قدم را در تكثير نقشه جغرافيايى در ايران برداشت. پس از او پسرش به‌طور جدى و علمى كار چاپ نقشه را دنبال كرد و در ١٣٢٩ ش مؤسسه جغرافيايى و كارتوگرافى را در ايران (در ساختمانى در شرق تهران) بنياد نهاد. از اين پس انواع نقشه‌ها و اطلس‌هاى جغرافيايى ايران و جهان در مقياس‌هاى مختلف با كاربردهاى متعدد در داخل ايران به چاپ و انتشار رسيده، و سازمان‌هاى متعددى در اين زمينه به فعاليت پرداختند. (زندگى‌نامه و خدمات علمى و فرهنگى، صص ١٠١، ٩ و ٨).

(٩). اسناد وزارت امور خارجه، ١٤ و ٤- ٢٨- ٣٢- ١٣٠١.

(١٠). همان، ٥- ١١- ٣٥- ١٣٠١.