روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٤١٣
سهشنبه ١٧ مهر ١٣٠١/ ١٠ اكتبر ١٩٢٢/ ١٨ صفر ١٣٤١
* تشكيل جلسه مجلس شوراى ملى
مجلس شوراى ملى امروز پيش از غروب به رياست مؤتمن الملك تشكيل جلسه داد. دستور امروز مجلس بودجه وزارت امور خارجه بود، اما به تقاضاى نصرت الدوله و موافقت نمايندگان از دستور خارج شد و لايحه تعمير ساختمانهاى سلطنتى، تخفيف ماليات براى دو روستا از توابع فارس و تقاضاى اعتبار چهار هزار تومان براى مخارج گارد شهرى مطرح گرديد. در اين جلسه لايحه يازده مادهاى امتياز كارخانه كبريتسازى در آذربايجان قرائت و درباره آن گفتوگو شد. ١
* درخواست رئيس مجلس براى رهايى تبعيدشدگان رشت
پس از اقدام نير السلطان حاكم گيلان در تبعيد آقا سيد عبد الوهاب مجتهد و دو تن ديگر از معتمدان رشت، تلگرامهاى زيادى مبنى بر محكوميت اين اقدام به تهران رسيد و اثر ناخوشايندى در محافل سياسى تهران مخصوصا بين نمايندگان مجلس گذاشت. (ر. ك: ٤ مهر) امروز مؤتمن الملك رئيس مجلس در نامهاى به قوام السلطنه رياست وزراء خواستار پايان دادن به موضوع شد: «متمنى است قدغن فرماييد با اهتمام در تسريع خاتمه دادن به اين شكايت و حصول آسايش خيال آنها نتيجه اقدامات را زودتر به اطلاع مجلس برسانند.» پاسخ قوام السلطنه هم اين بود كه «دستور لازم براى رجعت دادن آنها به رشت داده شده است.» ٢
* خروج طلا توسط روسها از تبريز
نماينده سياسى ايران در تفليس در نامه محرمانهاى به وزارت امور خارجه كه امروز دريافت شد نوشت كه «معاون اداره تجارتى روس در اين هفته از تبريز پنجاه هزار تومان طلا در صندوقچههاى سر به مهر جنرال قونسولگرى روس حمل به تفليس نمود. رئيس گمرك جلفا چون يك نفر نصرانى است اقدامى براى منع عبور نكرده است. از قرارى كه مىگويند هر هفته حمل طلا مىنمايد.» وى اضافه كرد نبايد به كنسولگرى روس چنين اجازهاى داده شود و نيز رئيس گمرك جلفا بايد كسى باشد كه از اين اقدامات جلوگيرى كند. پانوشت نامه نشان مىدهد كه مسئولان وزارت امور خارجه اقداماتى فورى براى پيشگيرى از ادامه اين قاچاق سياسى انجام دادهاند. ٣
* پاسخ كنسول روسيه شوروى در گيلان درباره مدرسه روسى غازيان
پس از تلاش مقامات ايرانى در گيلان براى بازپسگيرى يك مدرسه روسى در غازيان (ر. ك: ٢٠ شهريور) و نيز مكاتبات صورت گرفته در اين مورد، كنسول روسيه شوروى در گيلان امروز در نامهاى به كارگزار مهام خارجه گيلان نوشت كه افتتاح مدرسه روسى غازيان بدون تصميم سفارت روسيه تهران صورت نخواهد گرفت و پيش از افتتاح به آن اداره اطلاع خواهيم داد. در اين نامه درباره كليسايى كه مسئولان محلى ايران در آن مدرسه ديده بودند آمده بود كه «در خصوص كليسا ... دوستدار ابدا از وجود يك كليسا در انزلى اطلاعى ندارد و چنانچه هم وجود داشته باشد قونسولگرى ابدا ارتباط و علاقه به كليساى مزبور نخواهد داشت.» براكين كنسول روسيه شوروى در گيلان بود. ٤
* پاسخ سردار جنگ به رضا خان
پس از تلگرام رضا خان وزير جنگ به سردار جنگ (نصير بختيارى) در اصفهان و پرسش از اينكه اقدامات او توليد اصلاح است يا افساد (ر. ك: ١٦ مهر)، وى در پاسخى كه امروز براى رضا خان فرستاد از اظهارات او ابراز حيرت كرد و نوشت كه هنگام حركت به چهارمحال اين تلگرام را دريافت كردم.
وى حرف و حديثهايى را كه رضا خان به آنها اشاره كرده،