روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٤٠٥
شنبه ١٤ مهر ١٣٠١/ ٧ اكتبر ١٩٢٢/ ١٥ صفر ١٣٤١
* سخنان رضا خان براى نظاميان
امروز ساعت ٩ صبح صاحبمنصبان نظامى در وزارت جنگ حاضر شدند و رضا خان برايشان صحبت كرد و از بازگرداندن امنيت و رفع اختلالات در اغلب نقاط كشور گفت كه به دست قشون صورت گرفته، اما بيگانگان بر ضد انتظام و تنسيق قشون در كارند. وى غيرمستقيم انتقادهاى برخى نمايندگان مجلس شوراى ملى را به تحريك اجانب منتسب كرد. وى تاريخچه اين مخالفتها را در انحلال ژاندارمرى و قزاقخانه دانست كه از همان زمان با ايجاد مشكلات در انحلال اين دو سازمان غير ايرانى و تشكيل وزارت جنگ ايرانى سنگاندازى مىكردند. وى گفت من مملكت را فداى اغراض شخصى خودم نكردهام «و براى اينكه هرگونه عذرى مسدود شده باشد از امروز از كار كناره مىكنم و به حضور اعلىحضرت هم تلگراف مخصوصى عرض كردم. چون فرماندهى كل قوا با شخص اعلىحضرت است، به اين مناسبت من هم بايستى استعفاى خود را حضور اعلىحضرت عرض كنم.» پس از سخنان رضا خان تعدادى از صاحبمنصبان نظامى در وفادارى به او سخنانى ايراد كردند. ١
* جمعآورى پستهاى نگهبانى تهران
پس از اعلام استعفا از طرف رضا خان وزير جنگ برخى تحركات از طرف نيروهاى وابسته به او در سطح تهران و ديگر شهرها آغاز شد. از آن جمله بود برچيده شدن پستهاى نگهبانى از برابر مراكز حساس دولتى. «پستهاى قراولان شهرى و مجلس (از امروز) جمع نموده و كليه دواير بدون قراول شده است.» ٢ حتى اين پستها از مقابل خانه قوام السلطنه هم برچيده شد. ٣
* رژه نيروهاى نظامى در شيراز
عصر امروز در ميدان ارك شيراز «از طرف اداره قشونى با حضور ايالت و رؤساى دولتى و وجوه اعيان و طبقات اهالى مانور بسيار باشكوهى به عمل آمده و نمايش مزبور تا مقارن غروب دوام داشت.» ٤
* تشكيل جلسه مجلس شوراى ملى
مجلس شوراى ملى امروز به رياست سيد حسن مدرس تشكيل جلسه داد. بنابر آييننامه داخلى مجلس امروز مىبايد هيأت رئيسه مجلس انتخاب مىشد. طبق اين آييننامه روز ١٤ فروردين و ١٤ مهر اين انتخاب بايد صورت مىگرفت.
مؤتمن الملك با اكثريت ٧٨ رأى بار ديگر به رياست برگزيده شد. مجلس بعد از ظهر براى انتخاب نايب رئيسان و منشيان بار ديگر تشكيل شد و مدرس با ٦٢ رأى از ٧٩ نماينده حاضر به عنوان نايب رئيس اول و سيد محمد صادق طباطبايى با ٥١ رأى از ٨٠ نماينده حاضر به عنوان نايب رئيس دوم انتخاب شدند. ٥ امروز وليعهد، خبر استعفاى وزير جنگ را به رئيس مجلس داد. ٦
* ترفند رضا خان عليه معتمد التجار
به دنبال سخنرانى معتمد التجار نماينده آذربايجان در مجلس شوراى ملى و انتقادات او از زير پا گذاشته شدن اصول مشروطيت توسط رضا خان وزير جنگ- كه تلويحا به آن اشاره كرد- رضا خان امروز از حاكم نظامى آذربايجان خواست كه «از طرف اهالى آذربايجان تلگرافى به عنوان ذيل به جرايد و مقامات عاليه مركز مخابره شود.» رضا خان خود متن تلگرام را براى حاكم نظامى آذربايجان چنين ديكته كرد: «در تعقيب تلگرافات و عرايض سابقه، مجددا تأكيد مىنماييم كه اين وكلاى تبريز از طرف ما ملت آذربايجان انتخاب نشده و ما آنها را به رسميت و نمايندگى نمىشناسيم و ابدا از تعيين آنها اطلاع نداريم [ناخوانا] آنها بدهند برخلاف رضا و ميل اهالى آذربايجان است. بهعلاوه ما اهالى آذربايجان روحا و جسما