(٤). فيصل بن حسين پادشاه عراق معروف به ملك فيصل اول فرزند سوم شريف حسين، شريف مكه، در مه ١٨٨٣ در مكه متولد شد. در قسطنطنيه تحصيل كرد. سپس به نمايندگى از جده در پارلمان عثمانى عضويت يافت. در جنگ جهانى اول از ١٩١٤ تا ١٩١٦ م در ارتش عثمانى در سوريه خدمت كرد و سپس به عربستان گريخت. او در نقشه خود براى سلطنت بر كليه سرزمينهاى عربى امپراطورى عثمانى موفقيتى كسب نكرد.

در ١٩٢٠ م با حمايت انگليسها، كنگره ملى سوريه او را به سلطنت رساند.

بدين ترتيب قسمتى از آرزويش جامه عمل پوشيد اما در همان سال بعد از پيمان سور(SEVR) كه ميان فرانسه و انگلستان در خصوص تقسيمات جغرافيايى سياسى خاورميانه به امضاء رسيد، سوريه تحت الحمايه فرانسه شد و ملك فيصل تحت فشار فرانسوى‌ها، مجبور به ترك سوريه شد. پس از تأسيس كشور عراق، بيشتر با تحريك گ. بل داوطلب سلطنت عراق شد و اين بار نيز با حمايت انگليسها، به عنوان پادشاه عراق انتخاب گرديد و در ١٩٢١ م به سلطنت رسيد. فيصل در دوران حكومتش تا پايان قيمومت انگلستان بر عراق (اكتبر ١٩٣٢)، فعالانه با انگلستان همكارى كرد. سرانجام در هفتم سپتامبر ١٩٣٣ در ٥٠ سالگى بر اثر انسداد شرايين در سوييس درگذشت. پس از وى فرزندش غازى بن فيصل عهده‌دار حكومت عراق شد. (ساجدى، مشاهير سياسى قرن بيستم، صص ٣١٤ و ٣١٥؛ دايره المعارف فارسى (مصاحب)، ج ٢، ص ١٩٧٠).

[تصوير] ملك فيصل‌

(٥). روزنامه اتحاد، شم ٢٣٨، ص ٣.

(٦). پس از پايان جنگ جهانى اول، ويلسون رئيس جمهور امريكا در كنفرانس صلح ورساى چهارده اصل را مطرح كرد كه اصل چهاردهم آن درباره تشكيل جامعه ملل بود. به دليل اهميت تشكيل اين سازمان در ١٨ ژانويه ١٩١٩ نمايندگان ٣٢ كشور جهان بدون حضور امريكا و روسيه در ژنو گرد آمدند تا در مورد تأسيس سازمانى بين المللى كه مدافع استقلال كشورهاى جهان و حافظ صلح و امنيت بين المللى باشد، تصميم بگيرند.

بعد از اين گردهمايى، در ١٠ ژانويه ١٩٢٠ م جامعه ملل تأسيس شد و مقر آن در ژنو قرار گرفت. نخستين اجلاس مجمع جامعه ملل در همين سال تشكيل شد تا به رفع مشكلات كشورهاى عضو كمك كند. اما بعدها با خروج ژاپن، ايتاليا و آلمان، جامعه ملل وجودش بى‌اثر شد و در سال ١٩٤٦ م بعد از بيست و شش سال فعاليت به دليل ناكامى در برقرارى صلح جهانى جاى خود را به سازمان ملل متحد داد.

(٧). روزنامه اتحاد، شم ٢٣٨، ص ٣.

(٨). همان‌جا.

(٩). اسناد وزارت امور خارجه، ٢١- ٤- ٢٣- ١٣٠٢. دكتر امير خان از اجزاء نظميه و محب السلطان از منشيان ژاندارمرى يا امنيه بود. بهاييان اخبار تابعين خود را به لندن فرستاده، از لندن به امريكا منتقل مى‌شد تا از آن طريق دولت ايران نسبت به مواضع خود در قبال اين فرقه تحت فشار قرار گيرد.

(١٠). روزنامه ايران، شم ١٢٢٢، ص ٤.

(١١). روزنامه اتحاد، شم ٢٣٩، ص ٢. برخى از روزنامه‌ها در وصف مرحوم محمد تقى خان پسيان مقاله نوشته يا اشعارى چاپ كردند. براى نمونه عارف شعر بلندى براى پسيان ساخت كه بخشى از آن چنين است:

به سر چه خاك به جز خاك تعزيت ريزم‌		به كشورى كه مصيبت زمامدار من است‌
بدان محرم ايرانى اول صفر است‌		كه قتل نادر ناكام نامدار من است‌
فشار مرگ كه گويند بهترين پس مرگ‌		به من چه، من چه كنم، روح در فشار من است‌
تدارك سفر مرگ ديد عارف و گفت‌		در اين سفر كلنل چشم انتظار من است.

(ذاكر حسين، ادبيات سياسى ايران ...، ج ١، ص ٥٧٠).

شهادت كلنل پسيان در اول صفر ١٣٤٠ رخ داد. ازاين‌رو مجلس ختم او در مسجد شيخ عبد الحسين با سالگرد قمرى صورت گرفته است. اما در سالگرد شمسى نيز مراسمى در مشهد برگزار شد كه در يازدهم مهر آمده است.

(١٢). روزنامه ايران، شم ١٢٢٤، ص ٢.

(١٣). روزنامه شفق سرخ، س ١٣٠١، شم ٧٠، صص ١ و ٢.

(١٤). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، س ١٣٠١، سند شم ٣٧٣٩.

(١٥). اسناد وزارت امور خارجه، ٩٩- ١١- ٤٧- ١٣٠١.