مهاجرين باكو است. «ضمنا اقدام كرده است كه ٨٣ رأس اسب، ١١٩ قبضه تفنگ و يك متراليوز كه در موقع عبور از مهاجرين فرارى، روسها ضبط و به ايروان برده‌اند تحويل بگيرد.» فهيمى توصيه كرد وزارت امور خارجه با مسكو وارد مذاكره شود كه اين سلاحها به دست لاهوتى نرسد كه «اگر اسلحه به لاهوتى برسد كار مشكل خواهد شد.» ٣ وى در تلگرام ديگرى كه آن هم امروز به ايران فرستاده شد براى اعزام برخى فراريان پشيمان به ايران، تقاضاى هزينه كرد. ٤

* درگيرى تركمنها با اتباع روسيه‌

تركمنهاى آتاباى به حكومت استرآباد اطلاع دادند كه در يك فرسخى شمال گنبد كاووس «شصت نفر بالشويك وارد شده خيال دارند تراكمه را بچاپند.» در درگيرى كه صورت مى‌گيرد چهار- پنج نفر از روسها كشته مى‌شوند، اسلحه آنها ضبط و بقيه فرار مى‌كنند. موضوع توسط كارگزارى به تهران اطلاع داده شد. ٥

* تسليم گروه ديگرى از ياران سيد جلال چمنى‌

امروز گروه ديگرى از طرفداران سيد جلال خود را تسليم نظاميان كردند. تسليم‌شدگان ٢٩ نفر بودند. سيد جلال نيز به طرف ماسال متوارى شده، فرماندهان نظامى مى‌گويند به زودى خود سيد هم دستگير خواهد شد. ٦

* يكه‌تازى شاهسونها در اطراف ميانه‌

امنيه آذربايجان اطلاع مى‌دهد كه چند روزى است اشرار شاهسون در اطراف ميانه از قره‌بابا تا تكمه‌داش در تمام بلنديها مستقر شده، امنيت منطقه را سلب كرده‌اند. نيروهاى امنيه هم با شاهسونها مشغول درگيرى است. اين ناامنى در اطراف سراب هم وجود دارد. بنا به همين خبر كاروانهايى كه كالا حمل مى‌كنند با كمك افراد محلى مى‌توانند از اين راهها سالم به مقصد برسند. ٧

* ورود قواى ترك به كردستان عراق‌

روزنامه ايران با كسب خبر از منابع خصوصى در شماره امروز خود نوشت «قواى مليون عثمانى» وارد سليمانيه شده‌اند و ادارات و مراكز مهم اين شهر را اشغال كرده‌اند. تعداد نيروهاى ترك ١٨ هزار نفر است. همزمان قواى انگليس هم از اين منطقه كنار كشيده‌اند. نيروهاى ترك پس از سليمانيه كركوك و موصل را هم تصرف كرده‌اند. ٨ اين موضوع را كنسولهاى ايران در بغداد و خانقين پيش از اين به ايران منعكس كردند اما از ورود قواى ترك حرفى به ميان نيامده بود.

______________________________
(١). اسناد وزارت امور خارجه، ٦٥- ٥- ٤٣- ١٣٠١.

(٢). همان، ٢٨ و ٢٩- ٨- ٣١- ١٣٠١ دولت ايران مبلغ ١٣٤ هزار و ٢٥٠ تومان و ٥٨٦ هزار و ٣٥٠ مارك در دسامبر ١٩١٣ تا فوريه ١٩١٤ براى خريد ٦ هزار تفنگ كارابين و سه ميليون فشنگ، توپ، مسلسل و مقدارى اسباب و لوازم يدكى و تعمير با مخارج حمل پرداخت كرد. مقدارى از اين سلاح‌ها در اوايل جنگ وارد و ما بقى به واسطه وقوع جنگ جهانى اول وارد نشد. از ديگر سفارش‌هاى ايران به آلمان در سال ١٩١٤ و پيش از شروع جنگ ١١٠٠ قبضه موزر و ٣٠ هزار فشنگ براى نظميه تهران بود كه روى دسته موزرها هم علامت شير و خورشيد حك شده بود. موزرها حاضر بود ولى با وقوع جنگ، دولت آلمان آنها را براى مصارف جنگى خود صرف كرد. (همان، ٣٠- ٨- ٣١- ١٣٠١).

(٣). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، س ١٣٠١، سند شم ٣٧١١.

(٤). همان، سند شم ٣٧١٠.

(٥). مقصودلو، مخابرات استرآباد ...، ج ٢، ص ٨٣٢.

(٦). روزنامه ايران، شم ١٢٢٤، ص ٢؛ روزنامه شفق سرخ، شم ٧١، ص ٣.

(٧). روزنامه ايران، شم ١٢٢١، ص ٣.

(٨). همان‌جا. منابعى كه اين حادثه را مورد توجه قرار داده‌اند درباره آن نوشته‌اند: «در اوايل بهار سال ١٩٢٢، درست در همان لحظاتى كه راولينسن بر اقدام به راه انداختن ماجرايى در آناتولى با حمايت بريتانيا اصرار مى‌ورزيد، قائم‌مقامى كماليست در رواندوز مستقر شد. در ماه ژوئن سرهنگى به نام على شفيق، معروف به اوزدمير، جانشين او شد. اوزدمير آشكارا مى‌گفت كه مأموريتش تصرف مجدد ولايت موصل است. از آنجا كه نيروهايى هم در جزيره مستقر شده بود، اين ادعا باوركردنى مى‌نمود.

ديرى نكشيد كه اوزدمير پشتيبانى بخش‌هاى مهمى از قبايل عمده منطقه را جلب كرد. قبايل سورچى، خوشناو، زنگنه، همه‌وند و پژدر، و در مناطق اربيل و كركوك و سليمانيه عميقا نفوذ كرد. در طى ماه‌هاى تابستان بخش‌هاى بيشترى از قبايل، حكم و اقتدار بريتانيا را بدور افكندند، به قسمى كه در اوايل سپتامبر واحدهاى ترك بدون برخورد با هيچ مقاومتى رانيه را تصرف كردند و عقره را مورد تهديد قرار دادند. ستونى انگليسى كه به يارى رانيه اعزام شده بود، بى‌اين‌كه به هدف برسد به شدت آسيب ديد. اوزدمير براى اشغال كوى سنجاق نيز دست به كار شد.» (مك داول، تاريخ معاصر كرد، ص ٢٥٤).