روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٣٦٧
سهشنبه ٢٧ شهريور ١٣٠١/ ١٩ سپتامبر ١٩٢٢/ ٢٦ محرم ١٣٤١
* تشكيل جلسه مجلس شوراى ملى
لس شوراى ملى پيش از ظهر امروز به رياست مؤتمن الملك تشكيل جلسه داد. در ابتدا لايحه مربوط به مدرسه صنعتى ايران و آلمان مطرح شد. ماده اول اين لايحه تخصيص ساليانه ٢٠ هزار تومان به اين مدرسه بود. ماده دوم نظارت وزارت معارف بر نظام آموزشى اين مدرسه بود. بيشتر نمايندگان به اين لايحه رأى مثبت دادند. ١ سپس مواد الحاقى به قانون ماليات كتيرا بررسى شد. لايحه هيأت اعزامى به سواحل بحر خزر و مخارج آنها نيز طرح و تصويب گرديد.
زنجانى در اين جلسه به بىترتيبى مستخدمان خارجى انتقاد كرد؛ اينكه قرارداد برخى از آنها تمام شده، اما همچنان مشغول كار هستند. ديگر آنكه دقيقا روشن نيست چند نفر تبعه خارجى در ايران كار مىكنند. قوام السلطنه كه در مجلس حاضر بود گفت كه اطلاعات كاملى در اين زمينه ندارد و ارائه آن را به بعد موكول كرد. در اين جلسه نخستوزير به ديگر سئوالات نمايندگان درباره مسائل سياسى، شنيدهها و ... پاسخ داد. ٢
* افزايش سختگيرى دولت انگليس نسبت به روحانيان عراق
تلگرامها و نامههاى رسيده از بين النهرين حكايت دارد كه انگليس برخوردهاى متعرضانه خود را نسبت به روحانيان عراق شدت داده، تضييقات بيشترى براى ايشان به وجود آورده است. پس از حركت دو تن از اين روحانيان مقيم عراق به طرف ايران (ر. ك: ٧ شهريور) نماينده دولت انگليس سرپرسى كاكس در عراق پيامى به تعدادى از علماى عراق فرستاده و آنها را از دخالت در امور اين كشور اشغال شده پرهيز داده است. شنيده شده يكى دو تن از علماى ديگر نيز تصميم به حركت به سوى ايران گرفتهاند. كاكس با اين دستآويز كه اين روحانيان ايرانى هستند و حق دخالت در امور عراق را ندارند، آنان را از نزديكى به امور سياسى منع كرده است. ٣
* اقدام دولت براى رفع مضايق از علماى عراق
در پى رسيدن تلگرامها و نامههاى علماى نجف راجع به تضييقاتى كه انگليسها در آنجا نسبت به روحانيان پيش آوردهاند برخى مقامات دولتى با سفارت دولت انگليس در تهران تماس گرفته و خواستار برطرف شدن اين فشارها شدند.
«هنوز جواب صريحى از طرف سفارت انگليس نرسيده است.» ٤
* نامه آيت اللّه اصفهانى به ملك فيصل
محمد حسن بديع كارپرداز دولت ايران در كربلا امروز در گزارشى به وزارت امور خارجه از كشته شدن دو نفر از مشايخ معروف در اثر بمباران هواپيماهاى انگليسى خبر داد كه پيامد آن اقدام آيت اللّه سيد ابو الحسن اصفهانى ٥ و برخى روحانيان آزادىخواه درصدد مذاكره با «متصرف كربلا» بود، اما متصرف عذر آورد و آقايان مستقيما نامهاى به ملك فيصل نوشتند كه مضمون آن در گزارش كارپرداز كربلا چنين است: «بين النهرين از ممالك عثمانى بود و انگليس به جنگ آن را مسخر نمود و مردم از اين پيشآمد رضا به قضا داده و چونوچرايى نداشتند. بعد خود انگليسها آزادى و استقلال به عراق داده يك حكومتى عربى تأسيس نمودند. حالا اگر واقعا عراق عرب مستقل است پس توقيف و تبعيد احرار و بستن جرايد آزادىخواه و مجامع ملى چه معنى دارد و اگر بين النهرين استقلال ندارد صريحا بگوييد و به همه اعلان كنند تا مردم تكليف خود را بدانند و علما هم به مردم نصيحت و جلوگيرى از بعضى اقدامات آزادىطلبانه بنمايند كه سوءتفاهم از طرفين مرفوع و حركتى واقع نشود كه باعث ريختن خونهاى ناحق شود.» بديع، در پايان گزارش خود اضافه كرد حال ملك فيصل خوب نيست و با بيمارى دست به گريبان است. برادر كوچك