امروز در نماز مغرب و عشا در مسجد گوهرشاد، پيش از اقامه آن توسط حاج آقا حسين مجتهد قمى» ٨ عده‌اى از زنان وى را از نماز بازداشته و از معين الاسلام به وى شكايت كردند. «بر اثر اين اقدام جمعيتى جمع شده؛ به اداره نظميه اطلاع رسيد، مأمورين نظميه با كمال ملايمت مردم را متفرق كرده و حاليه مشغول تحقيق هستند كه محركين را معين نمايند.» ٩

* تحصن رودسريها در تلگراف‌خانه‌

امروز طبقات مختلف مردم رودسر از علما و تجار و اشراف و كسبه در تلگراف‌خانه شهر متحصن شدند. اعتراض آنها به تصرف بازار اين شهر توسط لنگروديها است. بازار رودسر هفته‌اى يك روز تشكيل مى‌شود و به واسطه دخالت رئيس نظميه، آن هم از طرف حاكم نظامى لنگرود، اين بازار را گرفته و از عرضه كالاهاى اهالى رودسر ممانعت مى‌شود. ١٠

* گردهمايى اتحاديه سادات اصفهان‌

امروز مجمعى كه عنوانش «اتحاديه سادات» بود در تخت فولاد اصفهان تشكيل جلسه داد. نزديك به يكصد نفر از سادات در اين نشست حاضر بودند. در اين جلسه «افتخار السادات» سخنرانى كرد. سخنان او درباره اتحاد و اتفاق سادات و تشكيل شركتى از طرف اين اتحاديه براى دستگيرى از فقرا و مستمندان بود. ١١

* اضطراب خوانين بختيارى‌

مفتش مخفى دايره عمليات لشكر جنوب در نشستى كه خوانين بختيارى امروز در باغ زرشك در نزديكى شهر داشتند حاضر شد و آنان را نگران توصيف كرد. آنها شنيده بودند كه ده گارى تفنگ براى اداره قشون وارد اصفهان شده و نيمى از نظاميهاى يزد هم به اصفهان آمده‌اند. «گويا اضطراب آنها به واسطه همين دو خبر است.» خوانين بختيارى گمان مى‌بردند اين اقدامات- اگر صحت داشته باشد- براى انتقام‌گيرى از اقدامى است كه آنها در كشتار نظاميان در منطقه شليل انجام دادند. ١٢

* ادامه رسيدگى به عملكرد موليتور

كميسيونى كه راجع به عملكرد كاميل موليتور در وزارت پست و تلگرام تشكيل شده و چندين جلسه به كاركرد او در اين وزارت‌خانه رسيدگى كرده به اين نتيجه رسيده كه موليتور در اختلاس «بيش از يك ميليون و هشتصد و نود و چهار هزار فرانك بابت تمبرهاى بين المللى و معادل ٢٩٣ هزار و ١٨٣ فرانك از بابت تمبرهاى داخلى» مشاركت داشته است. اين كميسيون كه به رياست خبير السلطنه معاونت وزارت پست و تلگراف تشكيل مى‌شود جلسات خود را ادامه خواهد داد. ١٣

______________________________
(١). روزنامه ايران، شم ١٢١٧، ص ٢.

(٢). روزنامه اتحاد، شم ٢٣٧، ص ٣.

(٣). روزنامه ايران، شم ١٢١٨، صص ١ و ٢.

(٤). مدرس در پنج دوره تقنينيه، ج ١، صص ٣١٩ و ٣٢٠.

(٥). اسناد وزارت امور خارجه، ٩٢- ٦- ١٥- ١٣٠١.

(٦). همان، ٦٦- ١- ٢- ١٣٠١. براى آگاهى از زندگى اقبال السلطنه ماكويى، ر. ك:

همين كتاب، ج ١، ص ٥٠٨.

(٧). گاهنامه پنجاه سال شاهنشاهى ...، ج ١، صص ٢٣ و ٢٤.

(٨). حاج آقا حسين قمى فرزند سيد محمود به سال ١٢٨٢ ق در قم به دنيا آمد.

وى در خانواده سادات طباطبايى حسينى تربيت يافت و تحصيلات مقدماتى را در زادگاه خود و سطح را در تهران گذراند. در ١٣٠٣ ق به حج مشرف شد و در بازگشت مدتى در سامرا در محضر درس آيت اللّه ميرزاى شيرازى حضور يافت. در ١٣٠٦ ق به تهران آمد و به فراگيرى علوم دينى ادامه داد. وى اينك در حوزه علوم عقلى و عرفان شاگرد ميرزا ابو الحسن جلوه و شيخ على مدرس يزدى و ميرزا محمود قمى بود و درس فقه و اصول را نزد ميرزا حسن آشتيانى و شيخ فضل اللّه نورى گذراند. در ١٣١١ ق براى تكميل تحصيلات خود به نجف رفت و از محضر ميرزا حبيب اللّه رشتى و ملاعلى نهاوندى و شيخ محمد كاظم خراسانى و سيد محمد كاظم يزدى بهره برد. وى تهذيب اخلاق را در محضر علامه سيد مرتضى كشميرى و علم حديث را نزد علامه محدث نورى فراگرفت. پس از آن به سامرا رفت و نزد آيت اللّه ميرزا محمد تقى شيرازى عمده تحصيلات خود را به انجام رساند و در نهايت از ايشان اجازه اجتهاد گرفت. در ١٣٣١ ق با اجازه آيت اللّه شيرازى و درخواست مردم به مشهد رفت تا حوزه درس تشكيل دهد و مرجعيت مردم را به عهده بگيرد. حوزه علميه خراسان با وجود وى رونق گرفت. آيت اللّه قمى در ١٣١٤ ش بر سر مسئله كشف حجاب به قصد ملاقات با رضا شاه به تهران آمد. اما وى را در آنجا محبوس و سپس به عراق تبعيد كردند.

حبس ايشان با قيام مردم مشهد و واقعه خونين مسجد گوهرشاد همراه شد. آيت اللّه قمى پس از ده سال به عزم زيارت مشهد به ايران بازگشت و با استقبال شايان توجهى مواجه شد. بعد از رحلت آيت اللّه اصفهانى، رياست و زعامت شيعه به وى سپرده شد. اما تنها سه ماه در اين مقام برقرار ماند.؛ و در ١٣٣٦ ق در اثر بيمارى در كاظمين درگذشت و در صحن علوى در مقبره آيت اللّه شريعت اصفهانى دفن شد. از آثار وى «مجمع الرسائل»، «الذخيره الباقيه»، «مختصر الاحكام»، «طريق النجاه»، «منتخب الاحكام»، «مناسك الحج»، «ذخيره العباد»، «هديه الانام»، «حاشيه بر عروه الوثقى»، «حواشى بر رسائل ملاهاشم خراسانى» را مى‌توان نام برد.

(شريف رازى، گنجينه دانشمندان، ج ١، صص ٢٦٤ تا ٢٦٦؛ معلم حبيب‌آبادى، مكارم الآثار، ج ٧، صص ٢٤٦٨ تا ٢٤٧٢؛ آقابزرگ تهرانى، نقباء البشر فى القرن الرابع عشر، ج ٢، ص ٦٥٣).

(٩). روزنامه ايران، شم ١٢١٨، ص ٣. برخى روزنامه‌ها حادثه امروز مشهد را در روز بيست و دوم شهريور ياد كرده‌اند.

(١٠). همان، شم ١٢١٩، ص ٣.

(١١). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، پ ٢، صص ٢ و ٣.

(١٢). همان، پ ٢، ص ٦.

(١٣). روزنامه شفق سرخ، شم ٦٧، ص ٣.