روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٣٦٣
يكشنبه ٢٥ شهريور ١٣٠١/ ١٧ سپتامبر ١٩٢٢/ ٢٤ محرم ١٣٤١
* جلسه علماى تهران درباره بين النهرين
براى تعقيب حوادث اخير بين النهرين به ويژه اخراج دو تن از روحانيان از آن ناحيه (ر. ك: ٧ شهريور) علماى تهران جلساتى تشكيل داده، راجع به اين موضوع مذاكره كردند. ١
* ورود روحانى تبعيدى به همدان
حاج سيد محمد آقازاده صدر يكى از روحانيان تبعيدى از عراق توسط انگلستان كه چند روز پيش وارد كرمانشاه شده بود، امروز وارد همدان شد. با اينكه «براى ورود معظمله از طرف حكومت و امير مفخم و سايرين تجليلاتى فراهم شده بود، معذالك بدون اطلاع بعد از ظهر امروز به همدان وارد و در منزل آقاى حاج ميرزا حسن مجتهد توقف نمودهاند.» ٢
* تشكيل جلسه مجلس شوراى ملى
پيش از ظهر امروز مجلس شوراى ملى به رياست مؤتمن الملك تشكيل جلسه داد. بررسى بودجه وزارت فوائد عامه از نخستين دستورهاى جلسه امروز بود. در اين جلسه مؤتمن الملك گفت كه لايحهاى كه دولت درباره نفت شمال به مجلس ارائه كرده بود در هيأت رئيسه مجلس مورد بررسى قرار گرفت. پس از تبادل افكار روشن شد كه اين قبيل لوايح قانونيت ندارد و مقتضى است دولت راجع به نفت شمال يك لايحه را با اظهار عقيده به مجلس بفرستد تا در آن تبادل افكار شود. پيشنهاد مذكور به دولت بازگردانده شد. منظور مؤتمن الملك لايحهاى بود كه قوام السلطنه در آن پيشنهاد هر دو كمپانى نفت استاندارد و سينكلر را براى نظرخواهى از نمايندگان به مجلس آورده بود كه با اين تصميم لايحه به خود دولت بازگردانده شد تا دولت يكى از پيشنهادها را بپذيرد و آن را براى تصويب به مجلس بياورد. ٣
در اين جلسه مدرس عضو كميسيون بودجه خطاب به نمايندگان گفت كه از عمر اين مجلس ٩ ماه بيشتر باقى نمانده و در مجموع هشتاد جلسه پيش روى ما است. وى با اظهار اميدوارى به تصويب لايحههاى مهم در اين فرصت باقىمانده گفت: «هركدام [از اين لوايح] در اين دوره اصلاح نشود يك ضررهاى كلى به مملكت وارد مىآيد.» ٤
* تعيين جانشين براى ممتاز الدوله
در تلگرامى كه قوام السلطنه رياست وزراء امروز به ممتاز الدوله در آنكارا فرستاد، نوشت كه اگر وى بخواهد راهى ايران شود خوب است «حاجى ميرزا موسى خان» را جاى خود معرفى كند. قوام السلطنه او را شايسته نمايندگى سياسى ايران در تركيه دانست و اينكه فعلا بهتر از او كس ديگرى به نظر نمىرسد. «لازم است با ايشان مذاكره و رضايت ايشان را تحصيل و حقوقى كه كافى باشد معين و اطلاع دهيد تصويب شود.» قوام السلطنه همچنين از ممتاز الدوله خواست در ديگر نقاط آسياى صغير اگر وجود مأموران ايران ضرورت دارد پيشنهاد دهد. فعلا غير از آنكارا در ازمير، ترابوزان و ارزروم مأموران ايرانى هستند و براى ازمير حشمت السلطنه و براى ترابوزان عين الملك تعيين شدهاند. ٥
* ضرورت ايجاد كنسولگرى روسيه در ماكو
قوام السلطنه رياست وزراء در تلگرامى كه امروز به اقبال السلطنه ماكويى فرستاد- ظاهرا برخلاف نظر اقبال السلطنه- متذكر شد كه «دولت براى ايجاد قونسولگرى روس در ماكو ناچار است اظهار موافقت نمايد و لازم است جنابعالى هم در استقرار قونسولگرى ماكو مساعدت نماييد.» ٦
* دستور رضا خان براى نظارت بر كار نظاميان
طبق دستورى كه امروز رضا خان وزير جنگ صادر كرد قلعهبيگىها (دژبانها) در سراسر كشور موظف شدند كه رفتار نظاميان را در شهرها و مجامع عمومى زيرنظر گرفته و اگر