روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٣٣٤
شنبه ١٠ شهريور ١٣٠١/ ٢ سپتامبر ١٩٢٢/ ٩ محرم ١٣٤١
* پاسخ تركيه به درخواست ايران
به دنبال تقاضاى ايران از تركيه براى استرداد اسماعيل آقا سيميتقو كه پس از شكست از قواى دولتى به خاك آن كشور متوارى شده بود (ر. ك: ٧ شهريور) وزير امور خارجه تركيه امروز در پاسخ به اين درخواست گفت كه اطلاعات به دست آمده نشان مىدهد كه سيميتقو به همراه خانواده خود و دو هزار نفر نيروى مسلح و غيرمسلح به خاك عثمانى پناهنده شده است. «در اين مواقع مادامى كه قرارداد استرداد مجرمين فىمابين منعقد و موجود نمىباشد موافق قواعد جاريه حقوق دول رفتار مىشود و بنا به استناد همان اصول كه از قديم الايام مسلك سياسى دولت متبوعه دوستدار بوده است در صورتى كه سيميتقو در تحت ... [تعقيب] قواى نظامى دولت علّيه ايران به خاك اين دولت علّيه التجا نموده است اولياى دولت دوستدار انتظار تمنا دارند اولا در عرض حدود ايران امنيت كامل برقرار گردد و ثانيا اولياى آن دولت علّيه از قبول تقاضايى كه مخالف اصول مىباشد اولياى اين دولت علّيه را معذور فرمايند.» پاسخ تركيه كه حكايت از نوعى بهرهجويى از موقعيت پيش آمده و خوشنودى از به دست آوردن يك اهرم فشار منطقهاى مىكند چنين ادامه مىيابد كه «محض اطمينان و استحضار خاطر عالى زحمتافزا مىشود كه به مناسبت روابط حسنه موجود فيمابين دولتين و نيز محض رعايت اصول جاريه بين المللى حكومت متبوعه دوستدار تدابير لازمه اتخاذ نموده است كه سيميتقو به هيچوجه نتواند خاك اين دولت را مركز تجهيزات و عمليات ... خود بر ضد آن دولت علّيه قرار بدهد.» ١
* اعدام قاتلين نظاميان
رضا خان وزير جنگ در دستورى كه امروز به محمود آيرم امير لشكر جنوب داد (پيرو گزارشهاى او از تعقيب و گريز راهزنان و تلفاتى كه نظاميان در اين موارد دادهاند) نوشت كه قاتلين نظاميان را اعدام كنيد. ٢
* تعطيلى روزنامهها و موضع انگليس
سر پرسى لورن امروز خبر تعطيلى نه روزنامه ايرانى توسط قوام السلطنه را به وزير امور خارجه دولت متبوع خود ارسال كرد و نوشت كه در ميان آنها دو روزنامه تحت حمايت مالى بلشويكها بودند. وى اضافه كرد قوام السلطنه از من خواسته است تا براى ابلاغ رسمى و دولتى اين اقدام اصرار نكنم؛ احتمالا براى جلوگيرى از ايجاد فضاى بحثوجدل است.
وزير مختار انگليس به كرزن نوشت كه «شما اگر موافق باشيد مىتوان اين درخواست را مسكوت گذاشت. علاوه بر اين مىتوان آن را با اعمال قدرت بيشترى در صورت لزوم مطرح ساخت.» ٣
______________________________
(١). اسناد وزارت امور خارجه، ١٢٠- ٦- ١٥-
١٣٠١. بااينحال تركيه عليه سيميتقو وارد عمل مىشود و بقيه السيف او را تارومار
مىكند.
(٢). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، پ ٢، ص ٢٩.
(٣).FO E ٨٥٧٨ /٦ /٤٣ ..