روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٣١١
سهشنبه ٣٠ مرداد ١٣٠١/ ٢٢ اوت ١٩٢٢/ ٢٨ ذىحجه ١٣٤٠
* تشكيل جلسه مجلس شوراى ملى
امروز پيش از ظهر مجلس شوراى ملى به رياست مؤتمن الملك تشكيل شد. در اين جلسه قانون بازنشستگى كه بخشى از قانون استخدام بود طرح و درباره آن بحث شد:
«عموم مستخدمين دولتى حق دارند با رعايت يكى از دو شرط ذيل تقاعد خود را از خدمت بخواهند؛ ١- پس از سى سال خدمت؛ ٢- در صورت داشتن ٦٠ سال عمر و لا اقل ده سال خدمت. هرگاه تحليل قوا و ضعف و پيرى مانع نشود اگر مايل باشند تا سن هفتاد نيز مىتوانند مشغول خدمت باشند ولى در هفتاد سالگى بايد حتما از خدمت معاف شوند.» پس از بحث درباره اين مواد، ادامه مشورتها درباره قانون مميزى عمومى آغاز شد. ١
* درخواست تحكمآميز پرسى لورن از قوام السلطنه براى برخورد با مطبوعات ضد انگليس
سرپرسى لورن وزير مختار دولت انگليس در ايران امروز در نامهاى اعتراضآميز به قوام السلطنه رياست وزراء و وزير امور خارجه، ضمن تأسف از اينكه پس از نخستوزيرى قوام السلطنه حمله روزنامهها به دولت انگلستان افزايش يافته، به قولى كه نخستوزير ايران در ماه ژوئن گذشته به او داده بود اشاره كرد. لورن «يك مقاله كه بيشتر از همه مضر و بر ضد اعتبارات انگليس بوده است» مثال زد: روزنامه شفق سرخ، شماره ٦٠. (ر. ك: ٢٤ مرداد) ٢ «در اين مقاله به دولت اعليحضرت پادشاه انگلستان و نمايندگان آن در ايران تهمت زده كه عمدا محرك رعاياى ايران هستند كه بر ضد دولت علّيه طغيان نمايند و مسئوليت حادثه كه در اين اواخر (ر. ك: ٧ مرداد) براى يك دسته قشون ايران در خاك بختيارى رخ داده بر عهده سياست دولت انگليس وارد مىآورد.» لورن با تقبيح اين مقاله آن را «خجلتآور و افتضاحآميز» دانست و با تحكم چنين ادامه داد: «اولا سختترين مجازاتى كه به موجب اعلان سابق الذكر جناب اشرف مقرر شده درباره صاحبان جريده شفق سرخ به موقع اجرا گذارده شود. ثانيا شفق سرخ معذرتنامه كاملى براى اتهامات ساختگى و فتنهانگيز خود درج نمايد و اگر قدرت دولت ايران به اندازهاى نيست كه انتشار چنين معذرتى تحصيل نمايد، خود دولت علّيه مجعوليت و فتنهانگيزى اين اظهارات را ... اعلان نمايند.» لورن در پاياننامه نيز محترمانه تهديد كرد كه صبر و تحمل دولت انگلستان حد دارد. ٣
* نامه احسان اللّه خان دوستدار به رضا خان
احسان اللّه خان دوستدار يكى از متمردان نهضت جنگل كه پس از اقداماتى عليه ميرزا كوچك خان به روسيه فرار كرد، امروز دومين نامه خود را به رضا خان وزير جنگ نوشت. او نامه اول خود را در همين ماه تقريبا يك سال پس از اقامت در باكو براى وزير جنگ نوشته بود. در آن نامه او تفوق امپراتورى انگليس را رو به پايان دانسته، رضا خان را به تغيير نظام سياسى ايران، از پادشاهى به جمهورى تشويق كرده بود. نامه دوم احسان اللّه كه بيش از بيست صفحه بود با صراحت بيشتر رضا خان را طرف خطاب قرار مىدهد كه «متوجه وظايف تاريخى و ميهنىاش باشد. احسان اللّه خان در اين نامه، پس از ذكر شرح كشافى از تاريخ ايران در سده نوزدهم ميلادى و رقابتها و كشمكشها ميان دو قدرت بزرگ، امپراتورى بريتانيا و روسيه تزارى بر سر غارت ايران، تصويرى از آرايش نيروهاى بين المللى آن زمان به دست مىدهد. بنابر نظر احسان اللّه خان اتحاد جماهير شوروى تمايلى به پياده كردن اصول كمونيسم در ايران ندارد، زيرا اين امر مغاير استراتژى شوروى در آن زمان است. گذشته از اين، به رضا خان توصيه مىكند كه همچون كماليون تركيه اين روزها را مغتنم شمرده و از اوضاع بين المللى و نيز حمايت تاكتيكى دولت شوروى بيشترين بهره را برگيرد. در پايان با اعلام تشكيلات مذهبى