خوددارى كنند. «بنابراين اخطار مى‌شود در ولايتى كه كارگزارى است حكام از مذاكره و مكاتبه مستقيم با مأمورين و نمايندگان خارجه كاملا احتراز نموده و در مواقع فورى و ضرورى نيز قبلا نظريه نمايندگان وزارت خارجه جلب و كمال مراقبت را به عمل آورند كه اشكالى فراهم نشود.» ٦

* جابه‌جايى در بادكوبه‌

ساعد الوزاره‌ ٧ نماينده سياسى ايران در بادكوبه به عضويت كميسيون سرحدى انتخاب شد و به جاى او شاهزاده نادر ميرزا ٨ تعيين گرديد تا اداره كنسولگرى را به عهده بگيرد.

او به زودى به سوى بادكوبه حركت خواهد كرد. ٩

[تصوير] نماى عمومى شهر بادكوبه‌

* جابه‌جايى در سفارت بلژيك‌

در نامه‌اى كه «ريمن» وزير مختار بلژيك در تهران به قوام السلطنه نوشت خبر داد كه «مسيو پلن ويس قونسول بلژيك كه مدتى در بمبئى و قبل از آن مدتى در سفارت بلژيك در بانكوك در سيام بوده» عازم تهران است و ديروز به بصره رسيده است. ريمن خواست به مأموران سرحدى دستور داده شود ورود او را به ايران تسهيل كرده، چون «عما قريب احتمال وقوع آن مى‌رود [و ايشان‌] به سمت شارژدافرى دولت بلژيك به جاى اين جانب خواهد بود.» ١٠

* درخواست علاء از قوام السلطنه‌

علاء وزير مختار ايران در امريكا از قوام السلطنه رياست وزراء خواست به او بنويسد كه آيا توضيحات كمپانى نفت استاندارد نمايندگان مجلس را قانع كرده است يا نه؟ علاء بار ديگر از مزاياى كمپانى استاندارد گفت كه «دخالت او صحرا را شهرى مى‌كند.» و اين‌كه پس از قرارداد بانك مورگان كه اهميت بين المللى آن زبانزد است ده ميليون قرض درخواستى ايران را از قرار صدى هفت پرداخت خواهد كرد. «دولت ايران در ابتداى كوشش خود براى احياء ماليه و اقتصاد ايران به وسيله مستشاران و سرمايه امريكا نبايستى به هيچ‌وجه سينكلر و بانك او را بر استاندارد و مرگان رجحان بدهد.» ١١

* نصب تلگراف خوانسار

امروز تلگراف‌خانه خوانسار افتتاح شد. به همين مناسبت جمعى از علما و تجار به اين مكان آمدند و از گشايش اين وسيله ارتباطى ابراز خرسندى كردند. در اين مراسم پرچم ايران نيز بر بام تلگراف‌خانه همراه با تشريفات نظامى به اهتزاز درآمد. ١٢

______________________________
(١). اسناد وزارت امور خارجه، ٩٢- ٢- ١٦- ١٣٠١.

(٢). روزنامه اقدام، شم ٦٩، ص ١.

(٣). روزنامه اتحاد، شم ٢٢٥، ص ٣.

(٤). روزنامه ايران، شم ١٢٠٢، ص ٢.

(٥). همان، ص ١.

(٦). همان‌جا.

(٧). محمد ساعد مراغه‌اى، ملقب به ساعد الوزاره كه بعدها شهرت ساعد مراغه‌اى را برگزيد و بدان مشهور گرديد، فرزند احمد قاضى‌زاده و متولد ١٢٩٨ ق در تفليس است. تحصيلاتش را از مدرسه ايرانيان در بادكوبه (باكو) آغاز كرد و در پطرزبورگ و سوئيس هم ادامه داد. در ١٢٨٢ ش به ايران بازگشت، اما چون وزارت امور خارجه براى استخدام وى اقبالى نشان نداد به استانبول برگشت و منشى ارفع الدوله (جنرال قنسولگرى ايران در آن شهر) شد. چندى در باطوم و تفليس بود تا آنكه كارگزار اردبيل گرديد. ولى آن را هم رها كرد و به قفقاز بازگشته، كفيل قنسولگرى باكو شد. مدتى در آن شهر عضويت كميسيون سرحدى را داشت. پس از آن مستشار سفارت آنكارا شد كه به گفته خود همه امور سفارتخانه ايران در تركيه با او بود. در ١٣٠٩ ش به تهران فراخوانده شد و از وزارت امور خارجه به وزارت داخله (كشور) انتقال يافت. دو سالى به حكمرانى اروميه نشست. آنگاه بار ديگر به وزارت‌خانه سابق برگشت و چند سالى مشاغلى چون رياست اداره اول و دوم سياسى، كاردارى و سفارت ايران در شوروى و وزير مختارى ايران در ايتاليا را به عهده گرفت. در فروردين ١٣١٧ با سمت سفير كبير ايران در شوروى راه مسكو را در پيش گرفت و تا اسفند ١٣٢٠ در آنجا ماند. ساعد در دو كابينه سهيلى و بعد از او در دولت قوام وزير امور خارجه شد. تا اينكه خود مورد توجه محمد رضا پهلوى قرار گرفت و در روزهاى آغازين ١٣٢٣ ش كابينه‌اش را تشكيل داد. دولت او تا آذر همان سال روى كار بود. پس از آن نماينده مردم رضائيه (اروميه) در پانزدهمين دوره مجلس شوراى ملى شد. اما طولى نكشيد كه بار ديگر به نخست‌وزيرى منصوب گرديد و تا فروردين ١٣٢٩ زمام امور كشور را در دست گرفت. چند بار سناتور انتصابى بود. بعد از آن به سفارت ايران در تركيه گمارده شد. مدتى هم عهده‌دار سفارت ايران در دربار واتيكان بود. وى در ١٣٥٢ ش در تهران درگذشت. (ساعد مراغه‌اى، خاطرات سياسى، صص ٦ تا ٣٥؛ عاقلى، شرح حال رجال سياسى ...، ج ٢، صص ٧٧٣ تا ٧٧٧).

(٨). براى آگاهى از زندگى‌نامه نادر ميرزا (نادر آراسته) ر. ك: همين كتاب، ج ١، ص ٣٩.

(٩). روزنامه ايران، شم ١٢٠٢، ص ١.

(١٠). اسناد وزارت امور خارجه، ٤- ١- ٧- ١٣٠١.

(١١). اسنادى از امتياز نفت شمال ...، صص ١٥٤ و ١٥٥.

(١٢). روزنامه ايران، شم ١٢٠٤، ص ٣.