روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ٢٦١
* اختلال در استفاده از تمبر
مديران وزارت پست متوجه شدند كه تمبرهاى مصرفى براى امور پستى بيش از عوايدى است كه به صندوق درآمدها ريخته مىشود؛ و اين يعنى استفاده از تمبرهاى تقلبى به جاى تمبرهاى اصلى. ازاينرو وحيد الملك وزير پست و تلگراف در بخشنامهاى دستور رسيدگى به اين قضيه را داد؛ و اينكه تحقيق كنند تمبرهاى چاپ شده در كشورهاى اروپا چگونه به مصرف مىرسد. ٦
* شكايت از عملكرد يمين الممالك
بنابر آنچه كه برخى روزنامهها از قول مجامع و اهالى بوشهر چاپ مىكردند، عملكرد يمين الممالك كارگزار بوشهر توأم با اجحافات و تعدى به اهالى بوده، در دفعات متعدد از او به مركز شكايت شده است. براى نمونه «انجمن اتحاد وطنخواهانه وطن» در نامهاى كه به روزنامه شفق سرخ فرستاد او را متهم به رشوه، دزدى و خيانت كرد. ٧
* گزارش امير لشكر غرب از انهزام گروهى از طوايف زلّقى
امير لشكر غرب امروز در تلگرامى كه براى رضا خان وزير جنگ فرستاد نوشت كه «پس از اعزام اردو به جاپلق، رئيس اردو با معيّت حكومت شروع به اقدامات نموده و عدهاى از اشرار براى استرداد اموال غارتى و پرداخت بقاياى مالياتى حاضر؛ خواجه شكر اللّه خان، كه يكى از رؤساى اشرار بود، از تسليم اموال مسروقه امتناع نموده. روز ششم اسد از طرف اردو دهنو، قلعه مشار اليه، محاصره و پس از چند ساعت زدوخورد قلعه و آبادى دهنو به تصرف قواى دولتى درآمده، اشرار با دادن چند تن تلفات فرارى، پسر خواجه شكر اللّه با سه نفر از همراهانش دستگير شده، در تعاقب خواجه مىباشند.» ٨
* رعايت مصالح صادرات و واردات كشور
وزارت فوايد عامه و تجارت از رئيس الوزراء خواست به وزارت ماليه دستور دهد نسبت به وضع مالياتهاى مستقيم و غيرمستقيم در كالاهاى وارداتى و صادراتى با دقت عمل كند.
رياست وزراء هم اين خواست را به وزارت ماليه منعكس كرد و نوشت چون اين مسئله در امر تجارت و توازن صادرات و واردات مؤثر است «لازم است قبلا نظريات وزارت فوايد عامه را رعايت نموده و بدون توافق نظر آن وزارتخانه اقدامى نشود.» ٩
* جلوگيرى از شيوع مالاريا در شهريار
هيأت وزراء براى جلوگيرى از شيوع بيمارى مالاريا در شهريار تصويب كرد مبلغ ٦٠٠ تومان براى هزينههاى اعزام پزشك، مهندس و عمليات طبى پرداخت شود. اين پيشنهاد توسط وزارت معارف و اوقاف داده شده بود. ١٠
* گزارشى از محصولات دامغان
دامغان ميزان توليد محصولات غله خود را در سال جارى و سال گذشته بنا به درخواست وزارت داخله به مركز گزارش داد. در سال گذشته دامغان با دو هزار خروار كسر عمل در توليد غلات روبهرو بود، اما در سال جارى حدود دو هزار خروار توليد ما زاد دارد. توليد تقريبى محصول دامغان در بالاترين سطح و در يك سال چهل هزار خروار است كه تخمين زده مىشود امسال ٣٧ هزار خروار توليد شود. در اين گزارش ايجاد سد براى جلوگيرى از هدر رفتن آب، تشكيل بانك فلاحتى در اين شهر، تعمير قنوات مخروبه و تشكيل مدرسه فلاحتى را از جمله مواردى دانسته كه مىتواند به پيشرفت توليد محصول كمك كند. ١١
* هيأت فارغ التحصيلان سياسى
روزنامه ايران در شماره امروز خود خبر از تشكيل «هيأت فارغ التحصيلان سياسى» داد. اينان عدهاى از ديپلمههاى مدرسه علوم سياسى هستند كه دور هم جمع شده و اين عنوان را انتخاب كردهاند. ١٢
* تقاضاى معافيت گمركى براى ورود كارخانه كاغذسازى
ميرزا احمد خان نراقى كه خواهان وارد كردن كارخانه كاغذسازى به ايران است، از دولت تقاضاى معافيت از ماليات گمرك كرده است. اين پيشنهاد در كميته دائمى امتيازات تصويب و به رياست وزرا فرستاده شد. ١٣
______________________________
(١). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى،
پ ٥، ص ٣٣. برخى منابع رسمى دوره پهلوى رخداد معروف به شليل را در ١٢ مرداد ذكر
كردهاند، درحالىكه اشتباه است. بنا به سند ياد شده اين حادثه در روزهاى هفتم و
هشتم مرداد رخ مىدهد. اين اشتباه شايد از آنجا ناشى شده باشد كه براى بار نخست،
گزارش حادثه روز ١٢ مرداد به تهران مخابره مىشود و تاريخ مخابره به عنوان تاريخ
رخداد، در نظر گرفته مىشود. درحالىكه در سند يادشده آمده است: «پنج روز قبل» اين
اتفاق رخ داده است.
(ر. ك: ٣٥/ ١٣٠١، ص ٢٢) تقريبا همه منابعى كه به تاريخ شكلگيرى ارتش در دوره پهلوى پرداختهاند، از حادثه شليل ياد كردهاند. و از آن جمله است اين روايت: «كوه مرواريد بختيارى گردنه مصفايى دارد به نام شليل، كه كاروانسرايى نيز در آنجا هست. ستون نامنظم به اين محل كه مىرسند، بدون كوچكترين احتياط و برقرارى پاسدار، جمعى به عيش و نوش و ميخوارگى مشغول مىشوند و بقيه پس از خوردن غذا مىخوابند.
عدهاى از بختياريها كه به وسيله عمال شيخ خزعل تطميع و تحريك شده بودند، مأموريت داشتند به هر قيمتى شده از رسيدن اين عده به خوزستان جلوگيرى كنند. لذا، آنان در اطراف گردنه شليل مخفى مىشوند و هنگامى كه ديدند نظاميان خود را دست بسته به دام انداختهاند، يكديگر را مطلع نموده و نيمه شب بر آنان مىتازند. دستهاى از افسران، بر اثر مستى اصلا متوجه اهميت موضوع نمىشوند، ولى جمعى از درجهداران و سربازان فورا از جا جسته و در كمال بىنظمى به دفاع مىپردازند. از آنجايى كه بختيارىها به تمام نقاط حساس اين محل آشنايى داشتند، در اولين فرصت، سنگرهاى مناسبى به دست آورده و شروع به كشتار مىنمايند. بالاخره ساعتى پس از طلوع آفتاب قامتهاى غرقه به خون يك عده درجهدار و سرباز بدبخت، روى هم ريخته و سيل خون از هر طرف جارى مىشود. فرمانده و افسران تسليم مىشوند. لرهاى بختيارى پس از خلع سلاح آنان مرتكب فجايع و اعمالى مىشوند كه من از ذكر آن شرم دارم.» (٤٨/ ١٣٠١، ص ٣٥٣)
(٢). روزنامه ايران، شم ١١٨٩، صص ١ و ٢.
(٣). روزنامه اقدام، شم ٦١، ص ٢.
(٤). روزنامه شفق سرخ، شم ٥٥، ص ١.
(٥). همان، ص ٢.
(٦). همانجا.
(٧). همان، ص ٣.
(٨). اسناد نخستين سپهبد ايران ...، ص ٦.
(٩). روزنامه ايران، شم ١١٨٨، ص ٢.
(١٠). همانجا.
(١١). همانجا.
(١٢). همانجا.
(١٣). روزنامه اتحاد، شم ٢١٤، ص ٣.