دستگاه دوبلكس در اصفهان داير شد. اين دستگاه كه يك نوع تلگراف جديد است با يك سيستم در آن واحد مطالب را مى‌دهد و مى‌گيرد. دستگاه دوبلكس در اصفهان راه افتاد و به اين وسيله مخابره تلگرامهاى اصفهان، شيراز و خوزستان با مركز سرعت بيشترى پيدا مى‌كند. ١١

* سختى خريد نان در درجز

به دليل دير رسيدن محصول سال جارى، نان درجز دچار مشكل شده است. ازاين‌رو حكومت آن منطقه براى جلوگيرى از تعطيل شدن نانواييها «مقدارى گندم به ملاكين حواله نموده كه به خبازها بدهند. ضمنا مقدار ده خروار گندم از گندم‌هاى توقيفى لطف‌آباد و بيست خروار از حكومت قوچان خواسته‌اند كه به نرخ روز قيمت آنها را تأديه و به خبازخانه بدهند.» ١٢

* تعيين قيمت يخ توسط حاكم نظامى تهران‌

امير لشكر محمود انصارى حاكم نظامى تهران امروز در اعلانى قيمت يخ را «موافق صورتى كه يخچالى‌ها» داده‌اند به اطلاع عموم رساند. قيمت يخ در يخچالهاى داخل شهر، چهار من تبريز پانصد دينار، يخچالهاى خارج شهر نزديك خندق چهار صد دينار، يخچالهاى اطراف شهر سيصد دينار، دوره‌گرد هفتصد دينار و در بقالى و سبزى‌فروشى هشتصد دينار تعيين شد. ١٣

* رسيدگى به تخلفات موليتور

روز كميسيون تحقيق راجع به عملكرد موليتور در ساختمان هيأت وزراء تشكيل شد اما به دليل غيبت ذكاء الملك رسميت نيافت. در تعقيب مذاكرات همين جلسه قرار شد يك كميسيون ادارى در وزارت پست و تلگراف تشكيل شده، مدارك و اسناد موجود را خلاصه كرده، به كميسيون تحقيق بدهد. ١٤

______________________________
(١). پژمان، فروپاشى ارتش شاهنشاهى ...، ص ٣٥. برخى به اشتباه نوشته‌اند كه لايحه سربازگيرى در ٢٦ تير ١٣٠١ در مجلس تصويب شد. (سينايى، دولت مطلقه نظاميان و ...، ص ٢٤٣). درحالى‌كه مجلس در چنين روزى جلسه نداشت و در روزهاى پس و پيش آن نيز چنين لايحه‌اى در صحن مجلس طرح نشد. براى آگاهى از مفاد اين لايحه ر. ك: تاريخ ارتش نوين ايران، ج ١، صص ١٤٨ تا ١٥٣. لايحه سربازگيرى در مجلس پنجم و در سال ١٣٠٤ به صحن مجلس برده شد (عاقلى، رضا شاه و قشون متحد الشكل، ص ٢١٥٦).

(٢). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى، پ ٥، ص ٥٧.

(٣). همان، پ ٦، ص ٤٠.

(٤). سازمان اسناد ملى ايران، سند شم ٢٩٣٠٠١٥٤٨، آرشيو ١٠٣ ظ ٢ ب آ ا، شم ميكروفيلم ٠٠١٠٠١٥٥.

(٥). غلامرضا رشيد ياسمى فرزند محمد وليخان در ٢٤ آبان ١٢٧٥ در كرمانشاه ديده به جهان گشود. اجداد وى از چندين نسل در سرزمين گوران واقع در غرب كرمانشاه سكونت داشتند. پدرش از رؤساى گوران و صاحب ذوق بود. مادر رشيد از نوادگان شاهزاده محمد باقر ميرزا خسروى صاحب ديوان اشعار و نويسنده رمان تاريخى شمس و طغرا بود. رشيد ياسمى تحصيلات مقدماتى را در كرمانشاه به پايان برد و زبان و ادبيات فارسى و مختصرى از فرانسه و عربى را آموخت.

سپس به تهران آمد و در ١٢٩٢ ش دوره متوسطه را در دبيرستان سن‌لويى به پايان برد. او در همان ايام مدتى به عنوان رياست دبيرستان در اداره فرهنگ كرمانشاهان خدمت كرد. اما به تهران بازگشت و به يارى ملك الشعراى بهار، عباس اقبال و سعيد نفيسى كارهاى مطبوعاتى و ادبى‌اش را آغاز كرد. در همان دوران به خدمات دولتى نيز اشتغال داشت و مدتى در وزارتخانه‌هاى فرهنگ و دارايى مشغول بود. رشيد ياسمى در ١٣١٢ ش، از زمان افتتاح دانشگاه تهران، در دانشكده ادبيات به سمت استادى كرسى تاريخ اسلام رسيد. در همان ايام جرگه دانشورى را كه بعدها به همت ملك الشعراى بهار به انجمن دانشكده مبدل گرديد تأسيس كرد و همكارى خود را با نشرياتى چون ايران، نوبهار، آيينه، تعليم و تربيت، ارمغان، مهر و فرهنگستان آغاز كرد. در ١٣٢٢ ش همراه هيأتى به هند رفت. دو سال بعد براى برخى مطالعات علمى و ادبى به فرانسه رفت و تا ١٣٢٦ ش در آن كشور ماند. او در ١١ اسفند ١٣٢٧ هنگام سخنرانى در تالار دانشكده ادبيات دچار عارضه سكته شد و براى درمان بيمارى به اروپا رفت و دو سال در پاريس اقامت كرد. سپس به ايران بازگشت و در ارديبهشت ١٣٣٠ چشم از دنيا فروبست و در قبرستان ظهير الدوله تهران به خاك سپرده شد.

[تصوير] رشيد ياسمى‌

رشيد ياسمى از نخستين گويندگانى بود كه انديشه لزوم تجدد را در شعر فارسى پذيرفت و كوشيد رنگ تازه‌اى به گفته‌هاى خود بدهد. غلامرضا رشيد ياسمى علاوه بر طبع‌آزمايى در شعر و چاپ ديوان اشعار و مجموعه‌هاى شعرى، در عرصه نويسندگى نيز تبحر داشته، آثار زيادى را از خود به يادگار گذاشته است. او همچنين برخى از آثار نويسندگان اروپايى را به زبان فارسى ترجمه كرده است. رشيد ياسمى معلم ادبيات و تاريخ محمد رضا پهلوى (در دوران وليعهدى) هم بود.

آثار: الف) تأليف و تصحيح: ١- احوال ابن يمين ٢- احوال سلمان ساوجى ٣- ادبيات معاصر ٤- تاريخ مختصر ايران ٥- تاريخ ملل و نحل ٦- قانون اخلاق ٧- كرد و پيوستگى نژادى و تاريخى او ٨- ديوان اشعار ٩- اشعار گزيده فرخى سيستانى ١٠- اشعار گزيده مسعود سعد سلمان ١١- اندرزنامه اسدى طوسى ١٢- ديوان محمد باقر ميرزا خسروى كرمانشاهى ١٣- ديوان مسعود سعد سلمان ١٤- ديوان هاتف اصفهانى ب) ترجمه: ١- آئين دوست‌يابى نوشته ديل كارنگى ٢- آثار ايران نوشته آندره گدا ٣- از قصرشيرين به طوس ٤- ايران در زمان ساسانيان اثر كريستنسن ٥- تئاتر انوش ٦- تاريخ ادبيات ايران، ج ٤، نوشته ادوارد براون ٧- تاريخچه نادر شاه اثر ولاديمير مينورسكى ٨- تاريخ عمومى قرن هجدهم اثر آلبر ماله ٩- چنگيز خان اثر هارلد لمب ١٠- ديسيپل اثر پول بورژه ١١- فليسى نوشته كنتس دوسگور ١٢- مقام ايران در تاريخ اسلام نوشته مارگوليوث. ( «طليعه نوآفرينى در ادبيات ايران زمين» ...، ص ١٠؛ نقى‌پور، نوآورى در شعر فارسى، صص ٦٧- ٦٢).

(٦). روزنامه اتحاد، شم ٢٠٥، ص ٣.

(٧). روزنامه شفق سرخ، شم ٥٠، ص ٣.

(٨). روزنامه اقدام، شم ٥٨، ص ٢.

(٩). روزنامه ايران، شم ١١٧٩، ص ١.

(١٠). همان‌جا.

(١١). همان، ص ٢.

(١٢). همان‌جا.

(١٣). اسناد وزارت امور خارجه، ٥- ٤- ١٠- ١٣٠١.

(١٤). روزنامه اقدام، شم ٥٨، ص ٢.