روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ١٩٤
تحريكات انگليسها تخم استقلال را در خاك عثمانى و ايران پاشيد همين كه انگليسها توانستند كه با تمام طوايف مستقيما مراوده كنند آن وقت پيشرفت كار شيخ محمود را مخل سياست خود دانسته و درصدد برآمدند كه او را از ميان بردارند و اقل كارى كه كردند از ماهى ٢٥ هزار روپيه حقوق او پنج هزار روپيه كم كردند و بعد از چند ماه پنج هزار روپيه ديگر كسركرده و حقوق او را به پانزده هزار روپيه رساندند و از طرف ديگر عشاير و ايلات كردستان را كه همه به شيخ محمود بيعت كرده بودند اغوا كرده يكيك افراد مجزا شدند و كار به جايى رسيد كه سيد احمد افندى نماينده شيخ محمود را كه براى حاضر شدن در مجلس اتفاق ملل به اروپا روانه شده بود در بيروت توقيف كرده و نگذاردند به محل مقصود برسد و چون خود انگليسها تا اندازهاى قوت گرفته و اطمينان حاصل كرده بودند به شيخ محمود اظهار نمودند كه عشاير به رياست شما مايل نيستند و شما فقط حاكم سليمانيه خواهيد بود.
[تصوير] شيخ محمود برزنجى
شيخ محمود هم نكته را فهميده در مقام زدوخورد برآمد و بالاخره مغلوب و اسير شده او را به هندوستان بردند و هفت ماه قبل او را به كويت آوردند و فعلا در كويت است و پس از اين اقدام اداره را خودشان به دست گرفته و اول كارى كه كردند سيد طاها نواده شيخ عبيد اللّه را به بغداد طلبيده و تعليمات لازمه را به او داده با پانزده هزار ليره روانه كردستان آذربايجان كردند كه به اتفاق اسمعيل آقا سيميتقو القاآت [القائات] و دسايس انگليس را در آنجا به كار ببرند و به كردستان ايران آمده اكراد را تحريك و اغوا كنند و بابابكر آقا رئيس ايل پشتدر كه عشاير مامش و مانگو وگويان هم جزو آنها است هميشه به بغداد آمده و براى عشاير اسلحه و قورخانه مىبرد و براى همين خدمت ماهى ١٨ هزار روپيه مواجب مىگيرد و خودش با عشايرش به عينه مثل سربازهاى انگليس هستند و براى استقلال كردستان در تحت حمايت انگليس كوشش مىنمايند. عجالتا از راه سليمانيه و حتى از راهگويان و قورهتو به صورت مال التجاره متصل اسلحه و قورخانه براى توزيع به اكراد و عشاير سرحدى حمل مىشود و اين ترتيبات هم در تحت اداره صاحبمنصبان انگليس كه خودشان را به اسم مأمورين نفت قصر معرفى كردهاند اداره مىشود و رئيس آنها ماژور گرينهاوس است كه هميشه در ميان عشاير گوران و كلهر و كردستان و غيره در گردش است و اگر وضع به همين ترتيب بماند كار روزبهروز سخت شده و براى ايران عاقبت خيلى وخيمى خواهد داشت و لازم است كه هرچه زودتر از طرف اولياى امور در جلوگيرى از پيشآمدهاى ناگوار اقدام و علاج واقعه قبل از وقوع بشود و البته بر خاطر اولياى امور واضح است كه مقصود انگليسها از اين تحركات و اقدامات اين است كه حكومات صغيره تشكيل داده و همه در تحت رياست و نظارت خودشان باشند و غرض آنها در مقدمه كردستان هم اين است كه مىخواهند اكراد عثمانى را مشغول كنند كه نتوانند با عراقيها متفق شده به آنها كمك نمايند و خودشان از اين مشغوليت و غفلت آنها استفاده نموده مقاصد و آمال خودشان را در عراق عرب اجرا نمايند. براى استحضار خاطر مبارك عرض نمود. منتخب الدوله»
______________________________
(١٥). اسناد مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى سياسى،
پ ٦، ص ٣٧.
(١٦). روزنامه ايران، شم ١١٦٤، ص ١.
(١٧). روزنامه اتحاد، شم ١٩٠، ص ٢.
(١٨).FO E ٠٣٤٨ /٦ /٤٣ .