روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ١٣٨
* بسته شدن راه شوسه آستارا
رئيس راه شوسه در تلگرامى به مركز اطلاع داد كه گرفتن عوارض اجبارى و غيرقانونى سواران طالش و فولادلو از عابران و مكاريان، موجب امتناع مكاريان از ادامه حملونقل كالا شده، راه هم بسته است. ٨
* تقاضا براى حمل غله از زنجان به قزوين
حاكم قزوين در تلگرافى به مركز اطلاع داد كه چون مايحتاج غله قزوين از زنجان تأمين مىشود و به ويژه امسال كه اين احتياج بيشتر شده است، مأموران حكومت خمسه ٩ از آمدن غله به قزوين جلوگيرى مىكنند. شهر قزوين دچار عسرت شده، لازم است از حكومت خمسه خواسته شود كه از حمل غله به قزوين ممانعت نكند و با مأمورى كه براى خريد و حمل كالا و ارزاق به زنجان رفته همكارى كنند. ١٠
* اجازه حمل ارزاق به نخجوان
در پى درخواست ممتاز الدوله رئيس هيأت اعزامى به تفليس مبنى بر صدور مجوز براى ورود كالا و ارزاق به نخجوان، از وزارت ماليه به اداره كل گمركات دستور داده شد كه گندم و ساير ارزاق لازم براى حمل به نخجوان مجاز است. ١١
* كمبود گندم در كردستان
«نظر به كميابى گندم در كردستان و عسرت اهالى برحسب تقاضاى حكمران كردستان مقدار پانصد خروار گندم مقرر گرديده است از سقز حمل به كردستان نمايند.» ١٢
* بازپسگيرى اموال غارت شده
امروز در نزديكى چميلآباد واقع در ٩ فرسخى همدان گروه زيادى از الوار كه «١٧٠ بار قند را سرقت نموده بودند، با عدهاى از سواران امنيه تصادف نموده، زدوخورد بين آنان شروع و پس از مقاومت قواى امنيه و قتل چند نفر از الوار مقدار زيادى از بارهاى مسروقه مسترد و الوار فرار مىنمايند.» ١٣
* جلب ارفع الممالك
ارفع الممالك حاكم دزداب در پى شكايات و نيز قرائن به دست آمده از ناكارآمدى او توسط وزارت داخله تحت تعقيب قرار گرفت و هنگام ورود به تهران دستور دستگيرى او صادر شد. هنگام حضور او در كرج اسباب و اثاثيه او توقيف مىشود اما خودش موفق به فرار مىگردد. امروز وسايل توقيف شده او تحويل وزارت داخله شد. خود او نيز مدتى بعد دستگير و اينك «اداره تفتيش وزارت داخله مشغول رسيدگى به اسبابها مىباشد كه پس از تفتيشات لازمه شروع به محاكمه مشاراليه مىشود.» ١٤
______________________________
(١). روزنامه ايران، شم ١١٤٣، ص ١.
(٢). روزنامه وطن، شم ١٢، ص ١.
(٣). همان، ص ٢.
(٤). عيسى صديق، فرزند ميرزا عبد اللّه شاملو (صديق التجار) در ٢٨ خرداد ١٢٧٣ در تهران متولد شد. تحصيلات ابتدايى و متوسطه را در زادگاهش به پايان رساند. آنگاه در ١٢٩٠ ش جهت ادامه تحصيل به فرانسه رفت كه همزمان با تحصيل در پاريس به عضويت حزب سوسياليست درآمد. پس از چندى تحصيلاتش را در انگلستان ادامه داد و به دعوت ادوارد براون به عنوان معاون وى به تدريس ادبيات فارسى در دانشگاه كمبريج پرداخت.
پس از آن مجددا به فرانسه بازگشت و در آنجا توانست زبان فارسى را در رديف زبانهايى قرار دهد كه هركس مىتوانست به جاى زبان خارجى در امتحانات رسمى آن را انتخاب كند. در ١٢٩٧ ش به ايران بازگشت و در وزارت معارف و اوقاف و صنايع مستظرفه تصدى مشاغل مختلفى را برعهده گرفت كه عبارتند از: بازرس مخصوص مدارس متوسطه و عاليه، رياست معارف گيلان، معلمى دار الفنون و رياست تعليمات عاليه. در آذر ١٣٠٠ به درخواست ممتاز السلطنه (وزير معارف) از طرف احمد شاه لقب صديق اعلم گرفت. در اواخر سال بعد به عضويت هيأت مؤسس حزب راديكال به رهبرى على اكبر داور درآمد و مدير داخلى روزنامه مرد آزاد شد. در ١٣٠٤ ش نماينده مجلس مؤسسان گرديد. چندى بعد كه داور وزير عدليه شد رياست دفتر او را برعهده گرفت؛ و همزمان با آن در دار المعلمين مركزى و مدرسه حقوق نيز درس مىداد. در ١٣٠٩ ش به دعوت دانشگاه كلمبياى نيويورك به امريكا رفت و يك سال بعد، از همين دانشگاه دكتراى فلسفه گرفت. او همزمان با تحصيل در اين دانشگاه اقدام به تهيه طرح تأسيس دانشگاه تهران نمود كه پس از بازگشت به ايران در ١٣١٠ ش مأمور اجراى طرح پيشنهادى خود شد. از ١٣١١ تا ١٣١٩ ش نزديك به ٩ سال رياست دار المعلمين و استادى دانشكدههاى ادبيات و علوم دانشگاه تهران را برعهده داشت. در ١٣١٤ ش طرحى براى تأسيس فرهنگستان ايران تهيه نمود و خود نيز جزو اعضاى پيوسته اوليه آن شده، ابتدا به نيابت رياست و چند سال بعد به رياست آن رسيد. آنگاه اداره كل انتشارات تبليغات و راديو را تأسيس كرد و به رياست آن نشست. با استعفاى رضا شاه و تشكيل كابينه فروغى، با حفظ سمت وزير كار كابينه فروغى شد. همچنين رياست دانشگاه تهران را نيز عهدهدار بود. دو سال بعد به رياست دانشكده علوم دانشگاه تهران منصوب گرديد. عيسى صديق از ١٣٢٢ تا ١٣٣٩ ش به ترتيب در كابينههاى على سهيلى، مرتضى قلى بيات، قوام السلطنه و جعفر شريف امامى عهدهدار وزارت فرهنگ بود. در دورهاى كه وزير فرهنگ كابينه قوام بود دانشگاه تبريز تأسيس يافت. وى در دورههاى اول و دوم و چهارم و پنجم و هفتم مجلس سنا، سمت نمايندگى داشته، در شوراى فرهنگى سلطنتى، شوراى فرهنگى انجمن ايران و انگليس، هيأت مديره انجمن فرهنگى ايران و امريكا، انجمن آثار ملى و سازمان پرورش افكار عضو بوده است. صديق در ١٣٥٠ ش استاد ممتاز دانشگاه تهران شناخته شد و در ١٦ آذر ١٣٥٧ در تهران درگذشت. (اتحاد، پژوهشگران معاصر، ج ٢، صص ٥٨- ٥١؛ صديق، يادگار عمر (خاطراتى از سرگذشت)، ج ١، صفحات متعدد).
(٥). صديق، يادگار عمر، ج ١، صص ٢٥٩ و ٢٦٠.
(٦). روزنامه ايران، شم ١١٤٣، ص ١.
(٧). همان، صص ١ و ٢.
(٨). همان، ص ٢.
(٩). ولايت سابق ايران كه در جنوب آذربايجان و غرب قزوين قرار داشته، كرسى آن زنجان و از شهرهاى معروف آن سلطانيه بود. پنج بلوك عمدهاى كه اين ناحيه به مناسبت آنها خمسه خوانده شده است عبارت بوده است از ابهررود، خررود، زنجانرود، ايجرود، و سجاسرود، كه اكنون همگى جزو شهرستان زنجاناند. ناحيه خمسه از دو دره بزرگ تشكيل يافته است يكى دره زنجانرود و ديگرى قسمتى از دره قزلاوزن.
به علاوه قسمتى از دره ابهررود و خررود جزو آن است. (دايره المعارف فارسى، ج ١، ص ٩١٧).
(١٠). روزنامه ايران، شم ١١٤٣، ص ٢.
(١١). روزنامه اتحاد، شم ١٧٠، ص ١.
(١٢). همانجا.
(١٣). روزنامه ايران، شم ١١٤٦، ص ٢.
(١٤). همان، شم ١١٤٤، ص ٢.