روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ١٢٩
* حضور رضا خان در دربار
عصر امروز رضا خان وزير جنگ در دربار، محل تشكيل هيأت دولت، حاضر شد و در يك ساعتى كه آنجا بود «تعليماتى كه لازم بود به وزارتخانهها صادر و مراجعت كردند.» ٦
* شكايت بازرگانان مشهدسر
برطبق گزارشهاى رسيده تجارتخانه «روج» در مشهدسر حملونقل برنج را با كشتى، اختصاص به خود داده و تجار اين منطقه به دليل انحصار تجارت «شكايتهاى مفصل نموده و انتظار جواب دارند.» ٧
* لغو قرارداد با برادران رودمتكين
پست قزوين به تبريز كه پيش از اين در اختيار برادران رودمتكين بود و با شيوه كنترات خصوصى اداره مىشد، شاكيان زيادى داشت كه عمدتا مربوط به تعويق حركت پيكها بود. از اين رهگذر لطمه قابل توجهى به تجارت اين منطقه وارد مىشد. برطبق تصميمى كه گرفته شد قرارداد كنترات برادران رودمتكين لغو و اداره حملونقل پست به عهده اداره پست ايران محول گرديد. «به قرار اطلاع واصله حملونقل پستهاى آن خط بالنسبه تحت انتظام درآورده شده است.» ٨
* انتظار مشاور الممالك براى تشكيل هيأت دولت
مشاور الممالك نماينده فوق العاده ايران در دربار مسكو كه قرار بود به ايران بازگردد، به دليل سقوط كابينه و استعفاى مشير الدوله در مسكو متوقف، و منتظر است پس از تشكيل دولت و گرفتن دستور تازه راهى ايران شود. ٩
* كمبود آذوقه در عشقآباد
كمبود ارزاق و كالاهاى مصرفى در عشقآباد موجب شده كه اتباع ايرانى و مأمورين سياسى دولت ايران در آن منطقه در تنگى معيشت بسر برند. از طرف كنسول دولت ايران در عشقآباد به وزارت امور خارجه پيشنهاد شده كه نظر به گرانى و كميابى آذوقه و عسرت كارمندان كنسولگرى «هر ماه صد پوط آرد و ساير اجناس لازمه در مقابل وجه براى قونسولگرى آنجا اختصاص دهند.
مراتب از وزارت امور خارجه به وزارت ماليه اطلاع داده شده كه به همين ترتيب اجازه خروج از سرحد صادر نمايند.
از وزارت ماليه نيز به اداره كل گمركات حكم لازم صادر شد.» ١٠
* آزادى ناظم العداله
ناظم العداله كه در تبريز مسئول ارزاق بود و متهم شده بود كه در كمبود ارزاق نقش داشته و هنگام دستگيرى سردار عشاير، او نيز دستگير شد، پس از مدتى حبس با گرفتن ضمانت آزاد گرديد. شترداران و مكاريهايى كه از او شكايت كرده، او را متهم به گرفتن رشوه كرده بودند به دليل عدم ارائه مدرك قابل قبول نتوانستند اتهام او را به اثبات برسانند در نهايت پرونده او به دادگاه شرع احاله شد كه رسيدگى شود.
شكاياتى هم از طرف ادارات ماليات غيرمستقيم و بلديه تبريز از ناظم العداله شده بود كه مقرر گرديد مجلسى از رؤساى دواير در اداره ماليه تشكيل شود و به اتهامات او رسيدگى كند. ١١
* ورود مخفم الدوله به اسلامبول
روزنامه اتحاد در شماره امروز خود نوشت كه مفخم الدوله به عنوان وزيرمختار ايران در دربار باب عالى وارد اسلامبول شده و سفارت را تحويل گرفته است. ١٢
* مقالهاى درباره رفتن روتشتين
روزنامه اقدام سرمقاله امروز خود را به خبر رفتن روتشتين وزيرمختار روسيه شوروى در ايران اختصاص داد و با واكاوى گذشته او در روسيه و ديگر كشورها، او را شخصيتى حليم و صبور معرفى كرد كه در زمان مسئوليت خود در ايران خدمات شايانى به دولت متبوع خود كرد. وى بازى سياسى روسيه را در ايران رو، و بازى سياسى انگلستان در ايران را زيركانه و پنهانى توصيف كرد. «ميان سياست ساويت [شوروى] هرقدر هم انقلابى يا مسالمتآميز باشد و سياست انگليس هرقدر با خدعه و متانت باشد ابدا تفاوتى نيست. مابين سفير انگليس و سفير ساويت هركه و هرچه باشد ابدا فرق نمىگذاريم و ضرر آنها نسبت به ايران بلكه براى تمام ملل ضعيفه متساوى است.» ١٣
* كاهش قيمت گوشت در مشهد
در پى گرانى گوشت در شهر مشهد بنا به دستور والى ايالت و جهت رفاه عامه، اداره بلديه قصابها را در بلديه گردهم آورد و به آنها گفته شد كه در فصل فراوانى گوسفند، فروش گوشت يك من هشت قران ظلم فاحشى است كه در حق مردم روا مىداريد؛ اين قيمت بايد به يك من تبريز دو قران كاهش يابد.
ازاينرو قيمت گوشت يك من شش قران در مشهد به فروش مىرسد. ١٤
* حمله به نيروهاى سيد جلال
بنا به گزارش مأموران سياسى انگليس در ايران، امروز سرهنگ ميرزا على خان با يك نيروى چهارصد نفرى به افراد سيد جلال حمله كرده، نه ساعت با آنان جنگيده است. در حال حضار تمام قايقهاى موجود در مرداب انزلى براى حملونقل نيروهاى نظامى ضبط شدهاند. سيد جلال از روشهاى جنگى ميرزا كوچك خان استفاده مىكند و ضمنا از كمكهاى سردار مقتدر نيز برخوردار است. ١٥ سيد جلال كه در تهران زندانى بود، پس از فرار به گيلان رفته، همراه با عدهاى از هواداران خود در جنگل پناه گرفت. نيروهاى دولت از همان زمان براى مقابله با او به حوالى محل اقامت او رفتند. ١٦ همين منبع مىافزايد كه سيد جلال حدود دويست مرد جنگى در اختيار دارد.
______________________________
(١). ميرزا هاشم آشتيانى، سومين پسر ميرزا
حسن آشتيانى مجتهد معروف دوره ناصر الدين شاه است. تحصيلات مقدماتى، فقه و اصول را
نزد ميرزا حسن كرمانشاهى و شيخ على نورى فراگرفت. در واقعه رژى و تحريم تنباكو، از
همراهان پدر بود. وى فعاليت سياسى را از نخستين سالهاى دهه ١٣٣٠ ق آغاز نمود و در
جريان انتخابات مجلس شوراى ملى از سوى تجار و اصناف اعتدالى به نمايندگى برگزيده
شد. همچنين در تشكل سياسى تازه تأسيس مجلس، به نام هيأت علميه عضويت يافت. به
دنبال تجاوز روسيه و نفوذ روزافزونش در ايران كه در ٦ محرم ١٣٣٤ به تعطيلى مجلس و
انحلال هيأت علميه منجر شد، وى به همراه برخى ديگر از رجال دولتى در نامهاى به
احمد شاه موافقت خود را با تغيير پايتخت از تهران به اصفهان اعلام نمود. آشتيانى
در سالهاى فترت مجلس شوراى ملى (١٣٣٤ ق/ ١٢٩٤ ش تا ١٣٠٠ ش) براى احراز نمايندگى در
دوره بعدى مجلس نيز تلاش فراوان به كار بست. حضور در جمع