روز شمار تاريخ معاصر ايران - فراهانى، حسن - الصفحة ١٠٤
سهشنبه ١٩ ارديبهشت ١٣٠١/ ٩ مه ١٩٢٢/ ١١ رمضان ١٣٤٠
* مصاحبه اختصاصى روزنامه اقدام با وزير جنگ
ميرزا عباس خليلى مدير روزنامه اقدام امروز در مصاحبهاى اختصاصى با رضا خان وزير جنگ شركت كرد. به دنبال استعفاى مشير الدوله، يكى از گزينههاى جانشين براى نخستوزيرى در نزد ارباب مطبوعات، رضا خان بود. ازاينرو خليلى در ميان پرسشهاى خود ضمن تمجيد از رضا خان به شكلى تلويحى از برنامههاى او سئوال كرد و رضا خان نيز پاسخ صريحى نداد. او گفت: «جز حكومت لايق و شجاع، نه از آنهايى كه امتحان بىلياقتى را داده، به كار گماشته نمىشوند و مردم آگاه باشند كه من تا نفس آخر از بقيه رمق ايران دفاع و آن را به يك حيات نوين مبدل مىكنم.» روزنامه اقدام به علت استعفاى مشير الدوله هم اشاره كرد كه در نتيجه تهديدات رضا خان در بستن مجلس و مطبوعات بود، اما وزير جنگ آن را تكذيب كرد. ١
* ورود رضا خان به عرصه هدايت دولت
در پى استعفاى مشير الدوله، رضا خان وزير جنگ امروز به همه معاونين وزارتخانهها دستور داد كه به وزارتخانههاى خود آمده، حاضر باشند و مثل گذشته به امور رسيدگى كنند.
روزنامه ايران نوشت كه برمبناى همين «دستور و تعليمات فوق امروز شكوه الملك معاون مشير الدوله، ميرزا سيد محمد خان رئيس كابينه رياست وزراء و معاونان وزارتخانهها از بعد از ظهر بر سر كار حاضر شدند و مشغول كار شدند.» همچنين امروز رضا خان در دربار حاضر شد و همان نقشى را كه مشير الدوله به عنوان نخستوزير ايفا مىكرد، به عهده گرفت: صدور تعليمات براى حسن جريان امور و مراقبت در حفظ امنيت شهر و اطراف؛ و سپس «به حضور والاحضرت نايب السلطنه مشرف شدند.» ٢
* تلگرام رضا خان به حسين علاء
مكاتبات مشير الدوله رئيس الوزراء و حسين علاء وزيرمختار ايران در امريكا درباره ترغيب كمپانى استاندارد اويل براى گرفتن امتياز نفت شمال كه در روزهاى گذشته ادامه داشت، امروز توسط رضا خان وزير جنگ دنبال شد. رضا خان كه همه امور كابينه را به دست گرفته بود به حسين علاء نوشت كه كابينه سقوط كرده، هنوز نخستوزير تازه تعيين نشده است.
«نظريات و سئوالات شوستر مورد توجه است و به محض تشكيل كابينه مطالعه و جواب قطعى داده خواهد شد. در باب ادعاى ژنرال پوتوپف تحقيق شود جواب مىدهم. سينكلر هم در تهران است.» ٣
* ورود ايوب خان ميرپنج به استرآباد
ايوب خان ميرپنج كه از طرف رضا خان وزير جنگ به رياست خالصه استرآباد منصوب شده بود، امروز وارد اين شهر شد. ٤
* انعكاس نامه مدير روزنامه سياست به وزارت داخله
وزارت امور خارجه امروز در نامهاى به وزارت داخله، شرحى كه از مدير روزنامه سياست، عباس ميرزا ٥، دريافت كرده بود، منعكس كرد و نوشت كه اين شرح راجع به زندانيان اتباع خارجه در نظميه رشت است و خواست كه اقدام كرده، وزارت امور خارجه را از نتيجه باخبر كند. نامه مدير روزنامه سياست چنين بود:
«مقام منيع وزارت امور خارجه دام بقائه. محترما خاطر اولياء آن وزارتخانه را مستحضر مىدارد كه به موجب مراسلات وارده از رشت يك عده از اتباع خارجه كه زن و بچه هم ضميمه است در محبس نظميه گرفتار و تاكنون چند نفر از آنها مردهاند. تصور مىكنم كه بايستى حفظ منافع اتباع دول خارجه بهتر از اينها در يك مملكت بىطرف مراعات شود. از نقطهنظر حفظ منافع دولت تاكنون عرايض محبوسين را در روزنامه درج ننموده و به مذاكرات شفاهى اكتفا نموده است و