فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ٣٠٢ - اكراه، شرط مجوز قتل نيست
به قتل مىرسيد؛ و در اين صورت واداركننده هم محكوم به حبس ابد است تا در زندان فوت كند؛ اما اگر قاتل مكره، ديوانه يا غير مميز باشد، واداركننده محكوم به قصاص است و قاتل مجازاتى نخواهد داشت؛ و اما اگر بچه مميز باشد، هيچ كدام قصاص نمىشوند و بنا به احوط تهديدكننده محكوم به حبس ابد مىباشد، و نيز اگر كسى بچه غير مميزى را دستور به كشتن ديگرى بدهد- يعنى دستور صِرف و بدون تهديد، هيچكدام قصاص نمىشوند و بايد عاقله[١] بچه، ديه مقتول را بپردازند.
٩٤- اگر به كسى بگويد خودت را بكش، چنانچه مأمور عاقل و مميز باشد و خود را بكشد چيزى به عهده امر كننده نمىآيد؛ بلى اگر طورى تهديد كرده باشد كه اكراه صدق كند- مثلًا بگويد خودت را هر طور كه دلت مىخواهد بكش و الا تو را به بدترين شكل مىكشم- در اين صورت احتمال اين هست كه بگوييم بايد حبس ابد شود.
٩٥- از مسائل قبل روشن شد كه اكراه به قتل نفس مجوّز قتل نمىشود ولى تهديد و اكراه به كمتر از جان حكم اكراه را دارد، بنابر اين اگر كسى به ديگرى بگويد بايد دست يا پاى فلانى را قطع كنى و گرنه تو را مىكشم جائز است دست آن شخص را قطع كند و آن شخص حق قصاص از وى را ندارد بلكه قصاص بر مُكرِه و واداركننده است؛ بلى اگر اكراه و تهديد نكرده باشد تنها امر كرده بود و او هم اطاعت كند و دست يا پاى آن شخص را قطع كند شخص مأمور مباشر است و قصاص مىشود، و اگر او را اكراه كند بر قطع يكى از دو دست كسى و او يكى را انتخاب نموده آن را قطع كند چيزى بر عهده قطعكننده نيست بلكه اكراهكننده قصاص مىشود.
٩٦- اگر كسى را اكراه كند كه بالاى قلّهاى بلند صعود كند- مثلًا بگويد اگر صعود نكنى تو را مىكشم- و او بالا رود و پايش بلغزد و پرت شود و بميرد ظاهراً اكراه كننده بايد خون بهاى او را به ورثهاش بدهد اما قصاص نمىشود؛ بلكه اگر او را در جايى غير مرتفعى كه غالباً باعث سقوط مىشود وادار نمايد و او برود و براثر سقوط فوت كند
[١] - توضيح عاقله در جلد هفتم، پاورقى صفحه ٥٧، ذكر شده است و در همين جلد بطور تفصيل در صفحه ٤٣١ هم ذكر مىشود.