فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ٣٥٧ - اول - مقدار ديه قتل نفس مرد مسلمان آزاد

پنجم- هزار دينار طلاى مسكوك سالم و غير مغشوش كه هر دينار يك مثقال‌[١] شرعى طلا به وزن ١٨ نخود است.

ششم- ده هزار درهم نقره سكه‌دار و سالم كه هر درهم ٦/ ١٢ نخود نقره سكه‌دار و برابر ٤١٩/ ٢ گرم مى‌باشد؛ ولى كافى بودن ده هزار درهمى كه بهايش كمتر از هزار دينار باشد، محلّ اشكال است، و همچنين هزار مثقال طلا يا ده هزار درهم غير مسكوك كفايت نمى‌كند. ٣- در شتر معتبر است اينكه مُسِنّه باشد و مسنّه شترى را گويند كه پنج سالش تمام شده و داخل سال ششم عمرش شده باشد؛ امّا در گاو و گوسفند سنين عمر و نيز نر و ماده بودن قيد نشده بلكه در اين دو صدق اسم گاو و گوسفند كافى است، و احوط آن است كه شتر نر بوده باشد اگرچه عدم اعتبار اين قيد خالى از قوت نيست.

٤- حُلّه عبارت است از دو قطعه پارچه كه بهتر آن است كه از بردهاى يمنى باشد، و در درهم و دينار معتبر است سكّه دار باشد؛ پس هزار مثقال طلاى يا ده هزار مثقال نقره غير مسكوك باشند كافى نيست.

٥- ظاهراً هريك از اقسام شش گانه ديه به تنهايى اصل هستند و بعضى بدل بعضى نيستند و پرداخت هركدام مشروط به نبودن ديگر افراد ديه نمى‌باشد، و ترتيبى هم در بين آنها وجود ندارد، و چنين نيست كه با ناياب شدن اوّلى يا يك قسمى نوبت به دومى يا قسم ديگر برسد، يا جانى موظف به رعايت ترتيب آنها باشد، مثلًا اگر شتر ناياب شود يا به علت ديگر جانى از دادن شتر معذور گردد، پرداخت گاو جايگزين شتر شود و نوبت به آن برسد، بلكه جانى مخيّر است، هركدام را انتخاب كند و بدهد مبرى‌ء الذّمة مى‌شود، و ولى دم نمى‌تواند خواست و ديه مورد انتخاب خود را بر او تحميل نمايد حتى اگر بهاى چيزى را كه جانى اختيار كرده كمتر از چيزى باشد كه ولى دم مى‌خواهد، همچنانكه رضايت ورثه مجنّى عليه شرط نيست، بنابر اين اگر مثلًا جانى شتر بدهد،

[١] - مثقال معمولى ٢٤ نخود و برابر با ٦٠٨/ ٤ گرم و مثقال شرعى ١٨ نخود و برابر با ٤٥٦/ ٣ گرم مى‌باشد و هر گرم برابر با هزار ميلى گرم سوت است.