مکرر گفته‌ایم که حادثه کربلا دو چهره دارد: یک چهره تاریک و یک چهره روشن. چهره تاریکش عبارت است از آن صفحه‌ای که در آن صفحه قهرمانش همین ظلمه و کفار کربلا هستند، قهرمانش ابن زیاد است و عمرسعد و شمر و سنان بن انس و خولی و امثال اینها، و آنچه در آن صحنه واقع شده است همه تاریکی، ظلمت، ظلم، اعمال فجیع و همه مظلومیت و آه است. ولی این حادثه یک صفحه دیگر هم دارد، این سکه دو طرف دارد، یک طرف دیگر سکه را که نگاه می‌کنیم همه‌اش روشنایی، نور، انسانیت، احساسات بسیار عالی و هیجان‌آور است که در این طرف سکه، قهرمانها عوض می‌شوند. قهرمان این طرف سکه حسین بن علی است، عباس بن علی است، علی الاکبر، قاسم بن الحسن است، حبیب بن مُظَهّر است، مسلم بن عوسجه است؛ درست همان جریانی که در ابتدای خلقت عالم و آدم، خدای متعال اعلام کرد که: اِنّی جاعِلٌ فِی الاَْرْضِ خَلیفَةً[١] من می‌خواهم خلیفه بیافرینم، انسان بیافرینم. فرشتگان فریادشان بلند شد: خدایا می‌خواهی این موجود مفسد خونریز را بیافرینی؟! آنها آن طرف سیاه قضیه را در زندگی بشر می‌دیدند. خدا جواب داد که من چیزها می‌دانم که شما نمی‌دانید، شما یک طرف سکه را خوانده‌اید، آن طرف دیگر سکه را نخوانده‌اید.

قهرمانهای این طرف سکه اینها هستند ولی صحنه قهرمانی از هر دو طرف، چه آن قهرمانهای سیاهکار و چه قهرمانهای سفیدکار، به روز عاشورا و به سرزمین کربلا محدود نمی‌شود بلکه ادامه این صحنه از عاشورا به بعد است و واقعآ اگر داستان اسارت در پی نمی‌آمد حادثه کربلا ناقص بود یعنی پیام حسینی و رسالت حسینی درست معنی پیدا نمی‌کرد. از عاشورا به این طرف، دیگر قهرمان زینب سلام‌الله علیها است، امّ کلثوم سلام‌الله علیها است، زین‌العابدین (ع) است، اولاد اباعبدالله هستند از صغیر و کبیر و کوچک و بزرگشان.

حرکت دادن اسرا به طرف کوفه

عصر عاشورا قضایا به پایان می‌رسد. پسر سعد شب حرکت نمی‌کند، چرا؟ برای اینکه کارهایی از نظر خودش و سپاهیان خودش دارد، مخصوصآ برای دفن کردن اجساد کشته‌های سپاه خودش. شب را ماند و فردا که روز یازدهم بود حرکت کرد. دستور داد سرهای مقدس را از بدنها جدا کردند، سر مقدس اباعبدالله را همان عصر عاشورا به عجله به طرف کوفه بردند و از آن جمله به مناسبت یک حادثه تاریخی سر جناب حبیب بن مظهّر را، باقی سرهای شهدا را نگه داشتند با

[١] . بقره / ٣٠.