همیشه گفته‌ایم که خداوند اسماء متعدد دارد، ولی اسم متعدد برای خدا صرفا نام‌گذاری و امر قراردادی نیست مثل اینکه برای یک نفر پنج تا اسم بگذارند، بلکه اسماء خداوند شئون و صفات کمالیه خداوند است. هر اسمی از اسمها در هر جا که ذکر می‌شود عنایتی به آن شأن و آن صفت است.

وحی از شئون ربوبیت پروردگار است

اینجا نفرمود «اِقْرَأْ بِاسْمِ اللهِ» یا «بِاسْمِ الرَّحْمنِ» یا «بِاسْمِ الرَّحیمِ» یا «بِاسْمِ الْجَبّارِ» یا «بِاسْمِ الْمُنْتَقِمِ» یا «بِاسْمِ الْمَلِک» یا «القُدّوس»، «السَّلام»، «المُؤْمِن»، «المُهَیمِن»[١] ، ]بلکه فرمود: بِاسْمِ رَبِّک؛[ اشاره به این است که وحی از شئون ربوبیت پروردگار است. چرا خدا به یک انسان وحی می‌کند؟ ]چون او[ مظهر تکمیل انسانهاست. خدا به این وسیله می‌خواهد انسانها را تحت ربوبیت خودش قرار بدهد و آنها را تکمیل کند و به تعالی و تکامل برساند. می‌فرماید: بخوان به نام تکامل دهنده‌ات، به نام کمال‌بخشت، به نام پرورش دهنده‌ات!

ربّ

مکرر گفته‌ایم که کلمه «ربّ» از ماده «رَبَوَ» یا «رَبَی» نیست که به معنای پرورش است، بلکه از ماده «رَبَبَ» است که معنایش خداوندگاری است، ولی در عین حال هر دو مفهوم در این لغت هست. ما در فارسی لغت کاملی نداریم که در ترجمه «ربّ» بگذاریم. ]«ربّ» یعنی [خداوندگار، آن صاحبی که تو را تحت پرورش و تربیت خودش قرار داده. گاهی صاحب شیء، صاحب شیء است برای اینکه از آن بهره ببرد، مثل انسان که صاحب ثروت است برای استفاده کردن از آن[٢] ، ولی خدا صاحب عالم است برای اینکه عالم را بهره بدهد و تکمیل کند. اِقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّک الَّذی خَلَقَ بخوان به نام پروردگار آفریننده‌ات، پروردگار خالق و خلّاقت. اینجا برای «خَلَقَ» هیچ متعلَّقی ذکر نفرموده، بلکه فرموده: پروردگارت که خلق کرده؛ یعنی همه چیز مخلوق اوست.

[١] . در قرآن حدود صد اسم برای خدا آمده.

[٢] . زید صاحب این خانه است تا از آن بهره ببرد.