مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٢٣ - آشنایی با قرآن (١٢)
مجموعه آثار اسـتاد شهید مطـهری، جلد ٢٨، ص: ٤٢٣
کجی از او رفع شد[١] . خدای متعال به انسان خطاب میکند: ای انسان! (مخاطب، همه انسانها هستند نه یک فرد معین) پروردگار در خلقت تو استقامت به کار برد و هیچ اعوجاجی در خلقت تو وجود ندارد. تو نیاز به اعضا و جوارح داری، احتیاج به شنوایی و بینایی و بویایی داری، احتیاج به عضوی داری که با آن اشیاء را بگیری و بدهی و احتیاج به عضو دیگری داری که با آن نقل مکان کنی، خداوند هر یک از اینها را در جای مناسب خودش قرار داد. آیا میتوان حتی در مجسمهای، مثلا محل چشم را عوض کرد و بعد گفت: اگر چشم انسان اینجا بود بهتر بود؟! یا برای چشم بهترین جا انتخاب شده است، برای دست و پا بهترین و مناسبترین جا انتخاب شده است و همچنین برای مغز و اعصاب و برای قلب. این است معنای این که در خلقت انسان اعوجاج و کجی در کار نیست و هر چیزی در جای خود قرار گرفته است. فَعَدَلَک. علاوه بر تسویه، در خلقت انسان تعادل و توازن به کار رفته است. مثلا اگر دست را با پا و یا چشم را با دهان مقایسه کنیم میبینیم که هر کدام برای هدفی که منظور بوده است به شکل متعادل و متوازنی آفریده شده است.
معنی عدل و توازن
یک ساختمان را در نظر بگیرید. وقتی یک معمار ساختمانی میسازد، برای آن، آشپزخانه و حمام و هال و مهمانخانه و اتاق خواب قرار میدهد. وقتی دیگران میروند و این ساختمان را میبینند، ممکن است یک نفر بگوید: این هال کوچک است یا این حمام بزرگ است. این کوچکی و بزرگی به چه معناست؟ چرا هال باید مثلا پنج متر در شش متر باشد و حمام دو متر در دو متر؟ در جواب میگوییم: این بزرگی و کوچکی بستگی دارد به احتیاج؛ یعنی باید ببینیم حمام را برای چه منظوری میخواهند و هال را برای چه منظوری. حمام را برای این میخواهند که یک نفر بتواند در آن شستشویی بکند؛ برای حمام همین قدر بس است. اگر برای حمام فضایی چهل متری قرار بدهند، کار زائد و لغوی است. ولی اگر برای هال همان مقداری را که برای حمام قرار میدهند قرار بدهند، میگویند: «این هال خیلی کوچک است.» اگر حمام ده متر باشد میگویند: «چه خبر است؟! چرا این حمام اینقدر بزرگ است؟!» اما اگر هال بیست متر باشد میگویند: «چقدر این هال کوچک است!» پس این بزرگی و کوچکی به مقیاس هدفی است که برای آن لازم است.
[١] . مثلا یك معمار ممكن است ساختمانی را طوری بسازد كه در جاهایی از آن كجی و معوجی وجود داشته باشدو ممكن است آن را طوری بسازد كه به هیچ جایش نتوان عیب گرفت.