این همه نعیمهای جسمانی؛ یعنی نعیم روحانی و نعیم جسمانی با یکدیگر توأم هستند و نعیم جسمانی اگر آن خصلت عدمی خودش یعنی خصلت غافل‌کنندگی و مانعیت برای یک کمال دیگر و خصلت مانعیت برای کمال انسان دیگر را نداشته باشد عیبی ندارد و بد نیست چون هیچ چیزی در ذات خودش بد نیست. اگر در دنیا نعیم جسمانی را مذمت می‌کنند، تعلق به آن را مذمت می‌کنند. تعلق یعنی چه؟ یعنی وابستگی. وابستگی به نعمت مثل این است که یک سر ریسمانی را به گردن آدم ببندند و سر دیگر آن را به این نعمت، یعنی او را به آن بسته‌اند و دیگر رهایی و آزادی معنوی ندارد. انسان جز به خدا به هیچ حقیقتی نباید بسته باشد، یعنی از غیر خدا هر چه هست باید آزاد باشد و فقط به خدا بسته باشد و تنها بستگی به خداست که بستگی نیست و عین آزادی است چون خدا یک حقیقت غیرمتناهی است، اگر انسان به خدا بسته شد آزادی در کلِ وجود دارد. حافظ این معارف را چه زیبا می‌گوید :

خلاص حافظ از آن زلف تابدار مباد که بستگان کمند تو رستگارانند

آن که به تو بسته باشد رسته است. تنها بستگانِ به تو رسته هستند و انسان به هر چیز دیگر بسته باشد نارسته است. چه چیز دنیا بد است؟ بسته بودنِ تو، چون وقتی که تو به این شیء بسته بودی، دیگر متوقف و ساکنی و به کمالی نمی‌رسی. وقتی به این یک چیز بسته شدی، از هزار چیز دیگر می‌مانی. پس، از این جهت بد است که مانع حرکت تو به سوی یک کمال و به سوی حقیقت است ولی اگر تو انسانی باشی که استفاده کردن تو از مواهب دنیوی بستگی برای تو ایجاد نمی‌کند چه کسی می‌گوید بد است؟ یا از آن جهت بد است که فرضآ مانعِ تو نباشد مانع انسانهای دیگر است. زندگیهای تجملی در دنیا چرا مذموم است؟ چون دو عیب بزرگ در آن هست: هم خودِ فرد را می‌بندد یعنی مانع تکامل خود فرد است، هم مانع دیگران است، چون وقتی یک انسان اسراف و تجمل می‌کند ]و ثروت را[ در یک جا جمع می‌کند، نعمت دنیا نعمت آخرت نیست که لایتناهی باشد، این از یک گوشه دیگر در اینجا جمع شده، یک محرومی در این کنار وجود دارد که یک متنعم چنین و چنانی در اینجا وجود دارد، چنان که از امیرالمؤمنین نقل شده است که فرمود: من هیچ جا نعمت موفور ندیدم مگر اینکه در کنار آن حق ضایع شده‌ای بود. نعمت موفور در دنیا از آن جهت که نعمت موفور است عیب نیست، نعمت موفور از آن جهت بد است که نشانه یک حق تضییع شده در جای دیگر است و لهذا به حسب زمانها فرق می‌کند. در یک زمان اگر انسان دو تا پیراهن داشته باشد نعمتش موفور است، چون هزارها هستند که یک پیراهن هم ندارند. ولی در زمان دیگر و شرایط دیگر در این حد محرومیت نیست، در یک حدود دیگر محرومیت است. اینکه شما می‌بینید زندگی و سیره ائمه با یکدیگر یا با حضرت رسول فرق می‌کند چون شرایط زمانها فرق می‌کند. در زمان حضرت رسول که شرایط به آن سختی است که عده‌ای می‌خواهند نماز