مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦٦٠
مجموعه آثار اسـتاد شهید مطـهری، جلد ٢٨، ص: ٦٦٠
صحبت میکنم. اینجا غلط است که بگویم «من برای شما قرائت میکنم»؛ نه، من برای شما تکلم میکنم، صحبت میکنم، مکالمه میکنم. وقتی دو نفر با یکدیگر صحبت میکنند، اینجا قرائت نیست. قرائت در جایی گفته میشود که یک متنِ تنظیم شده قبلی وجود داشته باشد که آن را دیگری بخواند. مثلا اگر نامهای را کسی قبلا نوشته و من این نامه را بخواهم بخوانم، اینجا بهکار بردن کلمه «قرائت» درست است؛ یعنی آن مقدار که من حرف شخص دیگری را برای شما میخوانم، اسمش قرائت است و هرچه که من از خودم میگویم، قرائت نیست. پس اگر من متنی را که دیگری تهیه کرده ]یا خودم قبلا تهیه کردهام[ بخوانم این قرائت است.
ولی آیا هر نقل قولی قرائت است؟ باز هم نه. مثلا اگر حرفی را کسی گفته و من آن حرف را برای شما نقل میکنم، اینجا هم نمیگویم «من حرف او را برای شما قرائت میکنم» بلکه میگویم «من نقل میکنم». پس کی قرائت است؟ آن وقتی که سخن، سخن قبلی یعنی سخنی قبل از این سخن من باشد[١] و به صورت یک مکتوب درآمده باشد. به تکرار کردن]و خواندن [آنچه که قبلا به صورت یک مکتوب درآمده است میگویند قرائت. پس باید کتاب[٢] شده باشد. پس قرائت به نوشته تعلق میگیرد، نه به گفته.
پس در مفهوم قرائت دو شرط هست: یکی اینکه باید یک امر تنظیمشده قبلی باشد نه چیزی که الان شخص انشاء میکند. دوم اینکه آن تنظیم شده قبلی، به صورت یک نوشته درآمده باشد. اگر تنظیم شده قبلی به صورت یک سخن و سخنرانی باشد و من آن را تکرار کنم باز قرائت نیست.
آیا شرط صدق قرائت این است که متنی از رو خوانده شود؟
آنگاه دو امر دیگر مورد سؤال است. اول اینکه آیا شرط معنی قرائت این است که از رو باشد مثل اینکه من نامهای را از رو بخوانم؟ یا نه، اگر نامه را از بر هم بخوانم باز قرائت کردهام؟ بله، از بر هم بخوانم باز قرائت است. اگر من نوشته قبلی را همین قدر بخوانم و برای دیگران نقل کنم ولو از رو نخوانم و از بر بخوانم، قرائت است. و لهذا اگر ما قرآن را از بر هم بخوانیم قرائت است. مثلا میگوییم «من سوره حمد را قرائت کردم» یا «من قرآن را قرائت میکنم» اعم از اینکه از رو بخوانم یا از بر. چون قرآن است و یک نوشته قبلی است، از بر هم که بخوانم باز قرائت است.
[١] . اینكه میگویم «سخن دیگر» لازم نیست كه از غیر خود من باشد.
[٢] . [ به معنی «مكتوب».]