می‌گوید بر یک آدم لئیم و پست عبور می‌کنم، می‌بینم مرا دارد سب می‌کند و فحش می‌دهد. به آرامی رد می‌شوم می‌گویم مقصودش من نبودم. این را هجرت جمیل می‌گویند. هم از آن کنار می‌رود برای اینکه نمی‌خواهد پرده دریده بشود ]و هم عکس‌العمل خشونت‌آمیزی نشان نمی‌دهد.[

شما گاهی روی یک حسابی، روی یک مصلحتی، خصوصآ ]درباره عمل [کسی که به سرنوشت او علاقه‌مند هستید، خودتان را کنار می‌کشید. مثلا می‌بینید که فرزندتان نسبت به شما یک کاری می‌کند یا یک حرف ناشایسته‌ای می‌زند. اگر به روی او بایستید این پرده دیگر دریده می‌شود. شما خودتان را به نشنیدن می‌زنید برای اینکه نمی‌خواهید این پرده‌ای که میان شما و او هست دریده بشود. خودتان را کنار می‌کشید، دوری می‌گزینید ولی به یک شکل زیبایی. انگار چنین چیزی نبوده و نشنیده‌اید، بعد هم به روی خودتان نمی‌آورید. این معنای وَ اهْجُرْهُمْ هَجْرآ جَمیلا است: از آنها دوری بگزین و به روی خودت هم نیاور، برای اینکه بعد بتوانی اینها را باز نصیحت کنی، ارشاد کنی، راهنمایی کنی.

تکذیب‌کنندگان صاحب نعمت

تا اینجا ضمیرها به صورت جمع است یعنی همه مشرکین؛ اختصاص به یک گروه معین نداده است. همین قدر فرمود: وَ اصْبِرْ عَلی ما یقولونَ به آنچه می‌گویند صبر کن وَ اهْجُرْهُمْ هَجْرآ جَمیلا به نحو زیبایی از آنها دوری بگزین. طبقه خاصی را اختصاص نداد: همه این کفار، مشرکین، مخالفین. در میان اینها مرد هست زن هست، غنی هست فقیر هست، ارباب هست غلام هست، بالادست هست زیردست هست. اما بعد یک طبقه بالخصوصی را مورد توجه قرار می‌دهد، دیگر نمی‌گوید «هُمْ» بلکه یک گروه معینی را ذکر می‌کند: ذَرْنی وَ الْمُکذِّبینَ اُولِی النَّعْمَةِ وَ مَهِّلْهُمْ قَلیلا مرا رها کن[١] با این تکذیب کنندگانِ صاحبان نعمت، این دارندگانِ همه چیز که نعمتهای الهی را پیش خود گرد آورده‌اند. این دیگر در مقام خشم و غضب است: آنها را به من وابگذار، من را رها کن با آنها.

این «مرا رها کن» ضمنآ اشاره به این نکته هم می‌تواند باشد که پیغمبراکرم در همان حالتِ وَ اذْکرِ اسْمَ رَبِّک وَ تَبَتَّلْ اِلَیهِ تَبْتیلا که حالت انقطاع به پروردگار و حالت دعا و تضرع و ملتجی شدن به او و استمداد از اوست، می‌دانیم که همیشه برای مردم دعا می‌کرد و از خدای متعال خیر و رحمت و برکت و هدایت می‌خواست. و می‌دانیم که حتی در جنگ بدر که شِقاق آنها به اوج مطلب

[١] . «مرا رها كن» تعبیر به اصطلاح لغوی آن است، یعنی به من واگذار كن.