وَ السَّماءِ وَ الطّارِقِ. وَ ما اَدْریک مَا الطّارِقُ. النَّجْمُ الثّاقِبُ. اِنْ کلُّ نَفْسٍ لَمّا عَلَیها حافِظٌ. فَلْینْظُرِ الاِْنْسانُ مِمَّ خُلِقَ. خُلِقَ مِنْ ماءٍ دافِقٍ. یخْرُجُ مِنْ بَینِ الصُّلْبِ وَ التَّرائِبِ. اِنَّهُ عَلی رَجْعِهِ لَقادِرٌ. یوْمَ تُبْلَی السَّرائِرُ. فَما لَهُ مِنْ قُوَّةٍ وَ لا ناصِرٍ[١] .

این سوره هم از سوره‌های مبارکه مکیه و از سوره‌های کوچک مربوط به اوایل نزول وحی است که غالبا در آنها تذکر قیامت است. این سوره نیز مثل سوره قبل با قَسَم شروع می‌شود و نوع قَسَمها هم شبیه یکدیگر است با یک تفاوتی که عرض می‌کنم.

خصوصیات قَسَم

مکرر گفته‌ایم که یک جهت مشترکی که در همه سوگندها هست، تأکید روی مطلب است؛ یعنی وقتی که مطلبی می‌خواهد تأکید کامل بشود، با قسم توأم می‌شود. ملاحظه دیگری که در بعضی قسمها هست این است که به چیزی قسم می‌خورند برای اینکه بفهمانند آن چیز مورد احترام قسم خورنده است. مطلب سوم در مورد قسم، تناسب خاصی است که میان قَسَم و مُقْسَمٌ علیه وجود دارد؛ یعنی گاهی ـ بلکه همیشه ـ میان نوع قسمی که انتخاب می‌شود با آن چیزی که قسم به

[١] . طارق / ١ ـ ١٠.