معنی این که ابرار آشامیدنیهایشان خالص است این است که در آن آشامیدنیها رگه‌هایی از اباطیل و اکاذیب و حرفهای مفت نیست؛ یعنی آنچه در دنیا از غذاهای روحی و معنوی آشامیده‌اند که در آخرت تجسم پیدا می‌کند[١] ، یک نوع غذای خالص است.

تقسیم انسانها به سه گروه در حدیث

نظیر این تقسیم بندی انسانها به سه گروه که در قرآن است، به تعبیر دیگری در حدیث آمده است. می‌فرماید: اَلدُّنْیا حَرامٌ عَلی اَهْلِ الاْخِرَةِ وَ الاْخِرَةُ حَرامٌ عَلی اَهْلِ الدُّنْیا وَ کلاهُما حَرامانِ عَلی اَهْلِ اللهِ. «دنیا (یعنی دنیاپرستی) حرام است بر اهل آخرت، و آخرت حرام است بر دنیاپرستان و هر دوی اینها (یعنی پرستش و خواستن اینها) حرام است بر اهل الله.» اهل الله همان مقربین هستند، اهل الآخره همان ابرار هستند و اهل الدنیا همان فجار هستند. اهل الآخره مردمی هستند که واقعا کار می‌کنند و زحمت می‌کشند تا در آخرت خدای متعال به آنها لطف و تفضل کند و نعمت و بهشت بدهد. اینها گاهی کارهایی می‌کنند که بالاتر از حد بهشت است و محض رضای خداست که این می‌شود همان مِزاجُهُ مِنْ تَسْنیمٍ؛ یعنی از آن سرچشمه‌ای که مقربین همیشه از آن می‌نوشند و از آن سرچشمه‌ای که علی بن ابی طالب همیشه از آن می‌نوشد (و هیچ وقت چشمش را هم به بهشت نینداخته و همیشه چشمش به خدا بوده و بس). گاهی یک چاشنی‌ای در آشامیدنی (رحیق) این اهل الآخره وجود دارد. ولی مقربین خودشان همیشه از آن سرچشمه (تسنیم) می‌نوشند و از غیر آن نمی‌نوشند.

در سوره هَلْ اَتی هم فرمود: عَینآ یشْرَبُ بِها عِبادُ اللهِ یفَجِّرونَها تَفْجیرآ[٢] ، و بعد از چند آیه می‌فرماید: وَ سَقیهُمْ رَبُّهُمْ شَرابآ طَهورآ[٣] پروردگار آنها به آنها آشامیدنی‌ای آشامانید که طهور بود

[١] . در تفسیر آیه فَلْینْظُرِ الاِْنْسانُ اِلی طَعامِهِ از سوره عبس، گفتیم كه ظاهر آیه این است كه انسان در غذاهایی كهمی‌خورد فكر و دقت كند، به این معنا كه ببیند ریشه این غذاها چیست و از كجا می‌آید؛ یعنی در عالم خلقتفكر كند و درس بیاموزد. همچنین گفتیم كه در روایات برای این آیه علاوه بر این معنا (كه حتما مقصود است)معنی دیگری هم به عنوان بطن آیه ذكر كرده‌اند و آن این است كه انسان باید در غذاهای روحی‌ای كه می‌خوردفكر و دقت كند؛ چون انسان همان طور كه جسما، دائما در حال تغذیه است، روحا نیز در حال تغذیه است؛یعنی آنچه كه بر روح انسان وارد می‌شود به منزله غذاها و آبهایی است كه ]بدن[ انسان با آنها پرورش پیدامی‌كند. این بود كه فرمودند: انسان باید در معلوماتی كه كسب می‌كند و در اطلاعاتی كه به دست می‌آورد و درغذاهای روحی‌ای كه جزء روحش می‌شود، دقت كند.

[٢] . انسان / ٦.

[٣] . انسان / ٢١.