در آیه دیگری می‌خوانیم: وَ قُلِ اعْمَلوا فَسَیرَی اللهُ عَمَلَکمْ وَ رَسولُهُ وَ الْمُؤْمِنونَ وَ سَتُرَدّونَ اِلی عالِمِ الْغَیبِ وَ الشَّهادَةِ فَینَبِّئُکمْ بِما کنْتُمْ تَعْمَلونَ[١] . «بگو عمل کنید که این عملهای شما را خدا، پیامبر و مؤمنان[٢] خواهند دید و می‌بینند.» در آیات دیگر قرآن هم این مطلب را داریم.

تفاوت مقام مقرّبین با مقام ابرار

حدیثی است که می‌فرماید: حَسَناتُ الاَْبْرارِ سَیئاتُ الْـمُقَرَّبینَ. از این حدیث کاملا فهمیده می‌شود که مقام ابرار با مقام مقربین چقدر متفاوت است! می‌فرماید: کارهایی که برای ابرار (اصحاب المیمنه) حسنه و بالا بَرنده است، برای مقربین سیئه و پایین آورنده است[٣] .

مکرر گفته‌ایم که اگر چیزی برای مقربین گناه شمرده می‌شود، همان چیز برای غیر مقربین اطاعت محض و ثواب محض است. مردم خیال می‌کنند اگر چیزی برای مقربین و اولیای خدا گناه شمرده شد و تعبیر گناه در مورد آن به کار رفت، آن چیزْ گناهی است در حد گناهانی که ما مرتکب می‌شویم. العیاذ بالله! چنین نیست. اطاعتهایی که ما می‌کنیم، بلکه آنچه که سلمان فارسی و ابوذر غفاری می‌کنند و در حد خودشان طاعت است و بالا برنده، همان کار در حد علی بن ابی طالب گناه است و پایین آورنده؛ یعنی اگر علی بن ابی طالب یک ساعت سلمان بشود، گناهکار است بلکه اگر یک لحظه سلمان بشود گناهکار است چون او از سلمان بالاتر است. این مطلب حتی در مورد ائمه که درجات متفاوتی دارند صدق می‌کند. مثلا چه بسا کاری در حد یکی از ائمه، برای امیرالمؤمنین که از سایر ائمه افضل‌اند گناه است.

پس گناه داریم تا گناه. یک گناه همان است که معصیت و فسق و فجور است و انسان را در زمره فجار قرار می‌دهد، چنین چیزی در مورد مقربین و اولیای خدا محال است. ولی یک گناه است که برای ابرار گناه نیست و برای مقربین گناه است، بلکه شاید شأن بعضی از مقربین برای بعضی از مقربین دیگر گناه باشد.

اِنَّ الاَْبْرارَ لَفی نَعیمٍ. «ابرار» جمع «بَرّ» است به معنی نیک و نیکوکار[٤] . می‌فرماید: ابرار و نیکان در نعمتِ غیر قابل توصیفی هستند. («نَعیمٍ» تنوین نکره دارد و در علم معانی و بیان

[١] . توبه / ١٠٥.

[٢] . این مؤمنان، گروه خاصی از مؤمنان هستند كه در اینجا (سوره مطففین) از آنها تعبیر به «مقربین» شده است.

[٣] . یعنی اگر ابرار كاری انجام دهند كه آنها را از آن درجه‌ای كه هستند یك قدم بالاتر ببرد، مقربین اگر همان كاررا در همان حد انجام بدهند آنها را از مقامشان تنزل می‌دهد. این مقدار، تفاوت است میان ابرار و مقربین.

[٤] . یكی از اسماء الهی اَلْبَرّ است. می‌فرماید: اِنَّهُ هُوَ الْبَرُّ الرَّحیمُ (طور / ٢٨). خدای متعال چون محسن واحسان كننده است، از این جهت به او «بَرّ» گفته می‌شود. «بِرّ» یعنی نیكی، مثل «احسان».