خرید و فروش کرد، تا در این میان خود انسان هم سودی ببرد. مَتْجَرُ اَوْلِیاءِ اللهِ یعنی اگر دنیا نبود کسی افزایش و سودی نداشت. یعنی اگر دنیا نبود انسان متولد می‌شد و می‌مرد بدون اینکه بر سرمایه هستی خود بیفزاید. در دنیا انسان خود را تکامل می‌بخشد و بر سرمایه هستی و سرمایه معنوی خود می‌افزاید. این جمله مَتْجَرُ اَوْلِیاءِ اللهِ خیلی معنی دارد.

ادامـه حدیث امیـرالمؤمنیـن ذیل آیـه «یا ایهاالانسان ما غرّک بربّک الکریم» وَ حَقّآ اَقولُ مَا الدُّنْیا غَرَّتْک[١] . حقا می‌گویم (به حقیقت می‌گویم) هرگز دنیا تو را فریب نداده. وَ لکنْ بِهَا اغْتَرَرْتَ. تو دنیا را موضوع فریب قرار دادی، نه اینکه او فریب داد. (این کلمات خیلی عجیب است.) وَ لَقَدْ کاشَفَتْک الْعِظاتِ وَ آذَنَتْک عَلی سَواءٍ. دنیا موعظه‌ها را برایت روشن بیان کرده است. دنیا واعظ است و شأن واعظ این است که انسان را متذکر می‌کند، انسان را بیدار و هوشیار می‌کند، راه را به انسان نشان می‌دهد. اصلا ما واعظی بهتر از خود زندگی، خود این عالم، خود نظامات عالم نداریم. به انسان می‌فهماند، نه اینکه روی حقایقی را بپوشاند، بلکه حقایق را اعلام می‌کند.

وَ لَهِی بِما تَعِدُک مِنْ نُزولِ الْبَلاءِ بِجِسْمِک وَ النَّقْصِ فی قُوَّتِک، اَصْدَقُ وَ اَوْفی مِنْ اَنْ تَکذِبَک اَوْ تَغُرَّک. می‌گوید: دنیا دائما به تو خبر می‌دهد و وعده می‌دهد که در آینده بر جسم تو ابتلائاتی وارد می‌شود. مثلا تو در آینده پیر خواهی شد، ریشت سفید خواهد شد، نور چشمت و قوه سامعه‌ات ضعیف خواهد شد و تمام قوایت به تحلیل خواهد رفت. از حالا مرتبا اعلام می‌کند و همه را نشان می‌دهد، به صورتی که انسان شک نمی‌کند. یعنی الان که این جسم سالم است و این قوّتها کاستی نگرفته است باید عمل کرد، در آینده نخواهی توانست. اگر بخواهی خودت را فریب بدهی و بگویی در آینده عمل می‌کنم، پیشاپیش به تو اطلاع می‌دهد که در آینده دیگر این امکانات و این قوه و قدرت وجود ندارد. نگو «ما حالا جوانیم، این حرفها چیست»، در جوانی کار کن که در پیری دیگر نمی‌توانی، بعد از پیری هم که دیگر مردن است.

کلامی دیگر از علی (ع)

در جای دیگر می‌فرماید: عِبادَ اللهِ، اَلاْنَ فَاعْمَلوا وَ الاَْلْسُنُ مُطْلَقَةٌ وَ الاَْبْدانُ صَحیحَةٌ وَ الاَْعْضاءُ

[١] .نهج‌البلاغه، خطبه ٢٢١.