مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤١ - آشنایی با قران (١٠)
مجموعه آثار اسـتاد شهید مطـهری، جلد ٢٨، ص: ٤١
در یک ربع یک جزء بخوانی که بعد تندتند بخوانی و کلمات را در هم ادا کنی. ببین در یک ربع چقدر میتوانی قرآن را با ترتیل بخوانی. و لهذا یکی از آداب قرآن خواندن، قرآن خواندنِ با آوازخوش است. در اینجا مقصود از آواز خوش آوازی است که قدرت تلقین داشته باشد، متناسب با قرآن باشد. ممکن است کسی قرآن را با یک آهنگی بخواند که به اصطلاح متناسب مجالس لهو و لعب است؛ آن که سبب غفلت از قرآن میشود نه اینکه انسان را متوجه به قرآن میکند. باید با آهنگهای معنوی خوانده شود، آهنگهایی که حس معنوی انسان را بیدار میکند. و لهذا در احادیث درباره پیغمبر و هرکدام از ائمه این مطلب هست که وقتی قرآن میخواندند با صدای بلند و با آهنگ خوش میخواندند که قهرآ برای هرکسی که میشنید خاصیت تلقینی داشت.
نظیر همین حدیث را در کلمات خود حضرت رسول هم اهل تسنن نقل کردهاند. همین جملههای امیرالمؤمنین هم نشان میدهد که ایشان از رسول اکرم استفاده کردهاند. جملههای اضافهای از رسول اکرم نقل شده است؛ فرمود: قِفوا عِنْدَ عَجائِبِهِ. یعنی قرآن را با تأمّل و تدبّر بخوانید. آنجا که به شگفتیهای قرآن میرسید توقف کنید، زود رد نشوید. اگر به نکتهای برخورد کردید همان جا بایستید و روی آن تأمّل و تفکر کنید. وَ حَرِّکوا بِهِ الْقُلوبَ[١] دلها را به وسیله قرآن به حرکت درآورید.
پس ترتیل معنایش این است که وقتی در شب بپا میخیزید و در نماز یا خارج نماز قرآن میخوانید قرآن را با این حالت تلقینی بخوانید. مثلا اگر انسان همین سوره حمد را بخواهد بخواند، این خیلی فرق میکند که انسان وقتی میخواهد بگوید: اَلْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعالَمینَ اول معنی آن را در ذهن خودش خطور بدهد و بعد از روی خلوص قلب بگوید: اَلْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعالَمینَ که واقعآ همان معنی حمد باشد. اَلرَّحْمنِ. رحمانیت خداوند، سعه رحمت رحمانی خداوند را در نظر بگیرد که همه اشیاء را دربر گرفته است و چیزی نیست که از این رحمت محروم باشد. الرَّحیمِ رحمت رحیمیه او که شامل کسانی است که در راه او قدم برمیدارند. این معانی را انسان ابتدا در ذهن خودش تصور کند، بعد این جملهها را بگوید که آنها را به قلب خودش نفوذ بدهد. مالِک یوْمِ الدّینِ. فورآ تصور قیامت و فکر قیامت را در ذهنش بیاورد: خدایی که مالک و مَلِک روز جزاست، روزی که در آن روز انسان به نتایج اعمال خودش میرسد. اِیاک نَعْبُدُ وَ اِیاک نَسْتَعینُ. این معنا را انسان درست در ذهن خودش فکر کند؛ تا همچنین بفهمد چقدر راست میگوید و چقدر دروغ میگوید. وقتی که خوب معنایش را فکر کند این امر انسان را میسازد و اینگونه قرآن خواندن سازندگی دارد : پروردگارا! ما فقط و فقط تو را پرستش میکنیم، معبودی جز تو نداریم، فقط و فقط از تو کمک
[١] .بحار، ج ٩٢ / ص ٢١٥.