در نمازهای مستحب اولا خواندن سوره لازم نیست و اگر کسی نخواند به نافله مستحبی ضرر نمی‌زند. و اگر بخواند، هر اندازه بخواند مانعی ندارد؛ یعنی در نماز مستحبی ضرورت ندارد انسان یک سوره کامل بخواند، بلکه شما می‌توانید چند آیه از قرآن بخوانید.

به هر حال غرض این جهت بود که در خود نماز، قسمتی قرآن خوانده می‌شود. این «وَ رَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتیلا» شامل این قسمت هم هست. آیا اختصاص دارد به آنچه که در نماز است؟ یا مقصود این است که قرآنهایی را که در شب می‌خوانی اعم از قرآنی که در نماز می‌خوانی یا قرآنی که در خارج نماز می‌خوانی به نحو ترتیل بخوان؟

معنی ترتیل

معنی ترتیل چیست؟ این، دستورالعمل خاصی است که نمی‌فرماید قرآن بخوانید، آن مفروض است، می‌گوید: قرآن را اگر می‌خوانی مُرَتَّل بخوان. مرتّل چیست؟ در باب ترتیل احادیث وارد شده است و این احادیث شبیه یکدیگر است. حدیثی را از حضرت امیر(ع) برای شما می‌خوانم. از حضرت امیر سؤال کردند معنی اینکه ما قرآن را به ترتیل بخوانیم چیست؟ فرمود: یعنی بَینْهُ تَبیینآ. وقتی قرآن می‌خوانید حروف و کلمات را آشکار کنید، آشکار بخوانید. وَ لا تَهُذُّهُ هَذَّ الشِّعْرِ وَ لاتَنْثُرْهُ نَثرَ الرَّمْلِ. در وقت خواندن نه آنچنان تند و پشت سر همدیگر بخوانید که گویی حروف و کلمات از یکدیگر جدا نمی‌شوند، و نه مانند اینکه ریگ می‌پاشید اینها را از یکدیگر جدا کنید. یعنی یک وقت انسان قرآن می‌خواند به این نحو که کلمات را از یکدیگر خیلی جدا می‌کند. فرض کنید سوره حمد است، می‌گوید: اَلْحَمْدُ بعد فاصله می‌شود، لِلّهِ، بعد دومرتبه فاصله می‌دهد، رَبِّ الْعالَمین. نه، باید کلمات با یکدیگر نحوی اتصال داشته باشند. از طرف دیگر کلمات نباید مثل گلوله تفنگ پشت سر یکدیگر بیاید. باید در یک حالت حد وسط باشد که کلمات نه خیلی از یکدیگر جدا باشد و نه خیلی تند پشت سر یکدیگر گفته شود که اصلا دل آدم خبردار نشود که زبانش چه گفت. فرمود این حالت وسط؛ نه آن طوری که یک شعر را پشت سر یکدیگر می‌خوانید و نه آن طوری که سنگریزه می‌پاشید. وَلکنْ أفْزِعوا (یا: أفِْرغوا) قُلوبَکمُ الْقاسِیةَ وَ لایکنْ هَمُّ اَحَدِکمْ آخِرَ السّورَة[١] طوری بخوانید که (اگر اَفْزِعوا بخوانیم) این دلهای سنگین خودتان را با خواندن قرآن به فزع بیندازید. یعنی چه؟ یعنی اصلا خواندن قرآن برای این است که انسان معانی