مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٨ - آشنایی با قران (١٠)
مجموعه آثار اسـتاد شهید مطـهری، جلد ٢٨، ص: ٣٨
مقدار شبخیزی
آیه بعد موضوع را توضیح میدهد که قُمِ اللَّیلَ اِلّا قَلیلا یعنی چه؟ میفرماید: نِصْفَهُ یعنی منظور از این دستور که «شب را بپاخیز مگر کمی از شب را» این است که نیمی از شب را بپاخیز. اَوِ انْقُصْ مِنْهُ قَلیلا یعنی این مقدار یک حد مشخص و معینی که به اصطلاح معروف مو لای درزش نرود نیست، مقصود آن حدود است: نِصْفَهُ اَوِ انْقُصْ مِنْهُ قَلیلا نصف آن یا چیزی از نصف کمتر. اَوْ زِدْ عَلَیهِ یا چیزی از نصف بیشتر. پس کأنه این جور میشود که در حدود نیمی از شب را بپاخیز و نخواب. قُمِ اللَّیلَ اِلّا قَلیلا که توضیحش آیه بعد است: نِصْفَهُ اَوِ انْقُصْ مِنْهُ قَلیلا اَوْ زِدْ عَلَیهِ نیمی از آن یا از نیمْ چیزی کمتر یا چیزی زیادتر.
وَ رَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتیلا و قرآن بخوان در شب، و خواندنت قرآن را به نحو ترتیل باشد. اولا مقصود از اینکه قرآن بخوان چیست؟ آیا مقصود این است که قرآن خواندنت غیر از نماز خواندنت باشد، قرآن در خارج نماز بخوان؛ یعنی در شب علاوه بر نماز، قرآن خواندن هم مستقل از نماز داشته باش؟ یا مقصود همان قرآنهایی است که در نماز خوانده میشود؟ چون سوره حمد را که ما میخوانیم قرآن است و هر سورهای غیر از سوره حمد اگر بخوانیم باز هم قرآن است. و میدانیم که در نمازهای واجب میان شیعه و سنی اختلاف نظر است از نظر سوره که در نماز خوانده میشود. از نظر ما که شیعه هستیم در نمازهای واجب بعد از حمد حتمآ باید یک سوره کامل خوانده بشود نه یک سوره ناقص. ولو یک آیه هم کسری داشته باشد اشکال پیدا میکند. ولی از نظر اهل تسنن مقداری قرآن بعد از حمد باید خوانده بشود اعم از آنکه یک سوره کامل باشد و یا یک سوره ناقص. و لهذا دیدهاید که در مکه و مدینه آنها بعد از حمد گاهی از وسط یک سوره شروع میکنند، پنج آیه، ده آیه، پانزده آیه، بیست آیه را میخوانند، اعم از اینکه آن سوره به آخر برسد یا به آخر نرسد؛ به یک مقطع معین که میرسد تمام میکنند. البته این را هم توجه داشته باشید که معمولا آن امامهایی که واردند، حساب شده این کارها را میکنند. چند آیه مربوط به هم را از یک جا شروع میکنند و به یک جا پایان میدهند که آن آیاتی که به یکدیگر مربوط بوده پایان پذیرفته است. در قرآنهایی که آنها چاپ کردهاند اغلب میبینید یک «ع» در حاشیههای قرآن نوشتهاند که این علامت رکوع است. یعنی از هرجا شروع کردید، به اینجا که رسیدید رکوع کنید، چون قسمت دیگری شروع میشود. قهرآ اینها قسمتهای متناسب را میخوانند.
از نظر ما اگر در نمازهای واجب مثلا سوره یس را شروع کنیم، باید از اول تا آخرش بخوانیم، سوره بقره را هم شروع کنیم باید از اول تا آخرش بخوانیم، منتها این امر سبب شده که ما شیعهها به حساب تنبلی همیشه آن راه آسانتر را بگیریم، یعنی همیشه سورههای کوچک و کوتاه قرآن را در نماز بخوانیم؛ سوره قل هو الله، سوره انّا اعطینا، سوره انّا انزلنا، سوره والعصر، این