مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٦٩ - آشنایی با قران (١٠)
مجموعه آثار اسـتاد شهید مطـهری، جلد ٢٨، ص: ١٦٩
میکند و میرود چگونه است؛ قابل تصور نیست. نظامی اشعاری بسیار شیرین و عالی دارد، میگوید :
شنیدستم که افلاطون شب و روز به گریه داشتی چشم جهانسوز
یکی گفتا به او کاین گریه از چیست؟ بگفتا چشم کس بیهوده نگریست
از آن گریم که جسم و جانِ دمساز به هم خو کردهاند از دیرگه باز
جدا خواهند شد زین آشنایی همی گریم از آن روز جدایی
یک اندیشه غلط
گاهی بعضی فکرها و اندیشههای غلط (البته خیلی وقتها نه از روی سوء نیت بلکه به دلیل اشتباه؛ سوء استنباط، نه سوء نیت) رواج مییابد. یک معنای مذهبی، یک عقیده مذهبی، یک فکر مذهبی به صورت مذهبی رد میشود یعنی به شکلی بیان میکنند که آدم خیال میکند که آن گونه نادرست است و این گونه درست. ابتدا در اروپا این کار شد، بعد در مشرق زمین: در اثر موج افکار مادی یک عده آمدند گفتند دوگانگی روح و بدن، اینکه انسان روحی دارد و بدنی، یک فکر اسلامی نیست. با این همه شیوع و رواجی که این فکر در دنیای اسلام پیدا کرده است گفتند که منشأ آن، فکرها و اندیشههایی است که از خارج جهان اسلام وارد جهان اسلام شده است. در خیلی کتابها نوشتهاند که مسئله دوگانگی روح با بدن اصلش مال هندیهاست، بعد، از هندیها به ملتهای دیگر سرایت کرده است و از آن جمله به یونانیها و در متن اسلام هیچ سخنی از دوگانگی روح با بدن نیست ولی بعدها که فرهنگ اسلامی پیدا شد و اندیشههای غیر اسلامی (یونانی و غیر یونانی) با اندیشههای اسلامی اختلاط پیدا کرد این مسئله که روحی هست و بدنی، و انسان وقتی که میمیرد روح از بدن او جدا میشود، کم کم در افکار مسلمین رخنه کرد و صورت یک عقیده به خودش گرفت، و الّا قرآن و اسلام فقط قائل به بدن است و میگوید هرچه هست همین بدن است، فکر و اندیشه هم زاییده همین بدن است، انسان هم که مُرد دیگر چیزی از این شخصیتش باقی نیست، در قیامت بار دیگر همین زندگی تجدید میشود، نه اینکه انسان وقتی که میمیرد روحش باقی است. انسان وقتی که مُرد مثل هر ترکیب دیگرِ طبیعی و مادی تجزیه میشود و از بین میرود. اگر شما مثلاً یک آب را به عناصر اولیهاش تجزیه کنید، دیگر آن رفت دنبال کار خودش. بله، از نو باز ممکن است که شما همان عناصر اولیه را بیاورید در لابراتوار، بار دیگر همان آب را بسازید و الّا وقتی که آب را تجزیه کردید دیگر چیزی از آن باقی نمانده است. روی این مطلب، گفتند در قرآن هر جا کلمه «روح» آمده است مقصود روح به معنایی که الآن ما میگوییم نیست. مقصود از آیه