مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٨٨ - دلیل اول

اعتباری در آنجاست؛ یعنی نحوه اعتباری بودن مواد ثلاث به همان نحو است.

اقوال در باب نحوه وجود مواد ثلاث

حال ما در مورد نحوه وجود مواد ثلاث دوقول در مقابل یکدیگر داریم: یکی آن قولی که وجود اینها را رابطی میداند تحت عنوان اینکه اینها وجود عینی دارند، و دیگر آن قولی که وجود اینها را اعتباری میداند تحت عنوان اینکه اینها وجود اعتباری دارند. بسیاری از متکلمین برای اینها وجود رابطی قائل شدهاند. اصلًا بحث اینکه وجود این مواد ثلاث چه نحو وجودی است قبلًا مطرح نبوده است، حتی در کلمات شیخ هم زیاد مطرح نشده است، بعد متکلمین این بحث را زیاد مطرح کردهاند و بعد از متکلمین شیخ اشراق هم مطرح کرده است.

ادله قائلین به عینی بودن مواد ثلاث

کسانی که نحوه وجود اینها را وجود رابطی میدانند چند دلیل بر مدعای خود آوردهاند.

دلیل اول

گفتهاند مگر اینها درباره اشیاء در خارج صدق نمیکنند؟ میگوییم: چرا.

میگویند اگر بپرسیم که این کتاب آیا ممکن الوجود است یا نه، چه میگویید؟ مگر نمیگویید این کتاب ممکن الوجود است و ذات حق واجب الوجود است؟ میگوییم:

چرا. میگویند همین قدر که میگویید این انسان ممکن الوجود است پس امکان را بر این انسان حمل کردهاید، پس باید امکان وجود داشته باشد تا قابل حمل بر انسان باشد؛ یعنی باید انسان در خارج وجود داشته باشد، امکان هم در خارج وجود داشته باشد تا این امکانی که وجود دارد یعنی وجودِ امکان بر وجود انسان حمل شود، همانطور که اگر میگوییم جسم ابیض است باید جسم وجودی داشته باشد، بیاض هم وجودی داشته باشد تا وجود بیاض بر وجود انسان حمل شود. اگر