مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٥١ - بحث چهارم امکان لازم ماهیت است

(٢) مباحث مربوط به امکان

بحث چهارم : امکان لازم ماهیت است

مسأله دیگر از مسائل مربوط به امکان این است که امکان ازلوازم ماهیت است:

«قَدْ لَزِمَ الْامْکانُ لِلْمَهِیة».

معنای لازم و ملزوم روشن است. یک شیء را وقتی میگوییم ملزوم است که اگر تحقق آن شیء را فرض کنیم آن لازم هم قهراً تحقق داشته باشد، هر نوع تحققی- اعم از تحقق اصیل یا تحقق انتزاعی- که داشته باشند.

آیا امکان از احکام وجود است یا از احکام ماهیت؟ یعنی آیا امکان صفت ماهیت است یا صفت وجود؟ و به هرحال خواه صفت ماهیت باشد و خواه صفت وجود، آیا صفت لازم است یا صفت غیرلازم و به اصطلاح مفارق؟ یعنی آیا صفت قابل انفکاک است یا صفت غیرقابل انفکاک؟.

جواب این است که امکان از احکام ماهیت است و از احکام لازم و غیرقابل انفکاک ماهیت هم هست و قهراً همانطور که خود ماهیت یک مفهوم اعتباری است که از وجود انتزاع میشود امکان هم که لازم امر اعتباری است اعتباری خواهد بود.

یک امر اعتباری نمیشود لازمش یک امر حقیقی باشد. امر حقیقی میتواند یک