مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٣١ - تعریف قدم و حدوث

(١) حدوث و قدم

در آغاز کتاب شرح منظومه از قول حاجی خواندیم که:

انَّ کتابَنا عَلی مَقاصِدوَکلُّ مَقْصَدٍ عَلی فَرائِد.

یعنی خود حاجی در تقسیم بندی این کتاب، ابتدا آن را مقصدمقصد کرده است، که این مقصدها مثل ابواب کلی کتاب هستند، بعد هر مقصدی را به فرائدی یعنی به بابهای کوچکتری تقسیم کرده و باز هر فریدهای را به فصلهایی تقسیم نموده و آن فصلها را «غرر» نامیده است. مقصد اول ما در «امور عامّه» بود که خود مشتمل بر چند فریده بود. فریده اول در وجود و عدم بود. فریده دوم در مواد ثلاث (وجوب و امکان و امتناع) بود؛ و اکنون فریده سوم در «قِدَم و حدوث» است. البته بحثهای مربوط به قدم و حدوث به اندازه مباحث فریده اول و دوم نیست، کمتر است.

تعریف قدم و حدوث

در آغاز بحث تعریف میکنند که قدم یعنی چه و حدوث یعنی چه. میگویند قدم یک شیء یعنی نبودن وجودش بعد از عدم، و حدوث یک شیء یعنی بودن وجودش بعد از عدم. اگر وجودی باشد و عدمی- که البته واضح است که این عدم