مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٨٣ - کلی مشکک

هوایی که آنجا هست هواست. هوا در اینجا یک کلی متواطی است؛ یعنی صدقش بر افراد خودش متساوی است و همه هواها در هوا بودن یکسانند. آب هم که یک مرکب خاص است که از دو عنصر تشکیل شده است همینطور است. هرچه آب در عالم هست در آب بودن با یکدیگر متساوی هستند، و لذا معمولًا میگوییم: خوب، آب آب است.

بله، ممکن است یک وقت یک آبی باشد که غیر آب در آن داخل کرده باشند.

فرق داشتن آبی با آبی به دلیل اینکه یک امر دیگری به آن ضمیمه شده است، معنایش این نیست که آبی از آبی بهتر است؛ معنایش این است که آن آبی است با ضمیمه و آن دیگری آبی است بیضمیمه؛ حال آن ضمیمه یا آن آب را بهتر کرده است یا بدتر. اگر آب را از آن جهت که آب است منهای هر مخلوط دیگری درنظر بگیریم، این کلی، صدقش بر همه افراد علی السویه است؛ یعنی همه افراد در مصداق واقع شدن بلاتفاوتند و هیچ نوع اولویتی برای بعضی افراد نسبت به بعضی دیگر در اینکه مصداق این کلی باشند وجود ندارد.

کلی مشکک

کلی مشکک آن کلیای است که مصداقهایش با یکدیگر متفاوتند؛ یعنی بعضی از مصداقها در مصداق واقع شدن نسبت به بعضی دیگر یک نوع اولویتی دارند، که البته ما از اینجور کلیها هم زیاد داریم. مثلًا میگوییم اگر فلان چیز مصداق فلان چیز باشد به طریق اولی این یکی مصداق آن چیز هست. فرض کنید که میگویند اگر افرادی دارای فلان شرایط باشند (مثلًا حداقل دارای معدل ١٢ باشند) میتوانند در فلان کلاس نام نویسی کنند، و ما دو نفر داریم که هر دو نفر واجد این شرایط هستند ولی یکی از آنها این شرایط را بیشتر دارد (مثلًا یکی از آنها معدل ١٢ دارد و دیگری معدل ١٨). در این صورت میگوییم آنچه که آنها گفتهاند به طریق اولی شامل این فرد که دارای شرایط بیشتری هست میشود؛ یعنی یک نوع اولویتی در اینجا هست.

یا مثلًا اگر دو جسم داشته باشیم که هر دو سفید باشند ولی یکی از آنها بیشتر سفید باشد، میگوییم آن سفیدتر است؛ یعنی اگر این را ما سفید بشماریم آن دیگری