بردند صورتی در ذهن پیدا میشود که این صورت استقلال در مفهومیت دارد؛ یعنی نیازی نیست که عمرو هم حتماً باشد یا یک معنی دیگر مثلًا زمین یا آسمان هم باشد تا زید در ذهن من بیاید؛ نه، زید میتواند مفهوم واقع شود مستقل از اشیاء دیگر. این را میگویند «معنی اسمی». این تعبیرِ «فی نفسه» هم که فلاسفه کردهاند تعبیری است که از ادبا گرفتهاند که میگویند: «الاسمُ ما دَلَّ علی معنی فی نفسِه» یعنی اسم آن است که دلالت میکند بر یک معنی فی نفسه، یعنی معنیای که در معنی بودن و مفهوم بودن استقلال دارد.

و یک وقت هست که معنا و مفهومی که در ذهن پیدا میشود در مفهومیت استقلال ندارد، که «حروف» از این قبیل هستند ولذا در تعریف «حرف» میگویند:

«الحرفُ ما دلَّ علی معنی لافی نفسه» یا میگویند «الحرف ما دلّ علی معنی فی غیره» یعنی حرف معنیای است که اصلًا قابل اینکه به تنهایی به ذهن بیاید نیست؛ قابل تصور نیست مگر اینکه در ضمن دو معنی دیگر تصور شود؛ تا دو معنی دیگر در ذهن نیاید این معنی اصلًا قابل اینکه به ذهن بیاید نیست. و حروف چه نقش عظیم و وسیعی در تعقل انسان و بالتبع در تکلم انسان دارند! یعنی اگر انسان معانی حرفیه را نمیتوانست تصور کند، امکان تفکر برای او نبود؛ تمام تفکر انسان به صورت یک سلسله مفاهیم بریده بریده و مجرد از یکدیگر بود بدون اینکه بتواند هیچ معنیای دربرداشته باشد. ذهن انسان فقط مثل یک آینهای میشد که یک معانیای پشت سر یکدیگر میآیند و رد میشوند؛ و اشتباه کسانی که تفکر را تداعی معانی دانستهاند همین غفلت از نقش بسیار عظیم و وسیع معانی حرفیه است که خیال کردهاند در تفکر فقط تصورات پشت سر یکدیگر در ذهن انسان سان داده میشوند و حال آنکه اینطور نیست. مثال بزنیم. همان مثالهای ادبا را ذکر میکنیم:

شما معنی «مِنْ» یا «از» را درنظر بگیرید. میگویید: «من مسافرت کردم از تهران تا قم». اگر بجای این بگوییم: «مسافرت کردم تا تهران از قم» یک معنای دیگر دارد؛ و «مسافرت کردم با تهران در قم» یک معنای دیگری دارد که در مجموع خودش بی معنی میشود. ولی اگر بگویید مسافرت کردم از تهران تا قم، در اینجا یک معنی را فهماندهاید و آن معنی این است که این مسافرت شما که وجود یافته است یک چگونگیای دارد، آغازی دارد و انجامی، که آغازش تهران است و انجامش قم؛ وجودش به این شکل است که از تهران شروع شده و به قم خاتمه پیدا