مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤١ - براهین تعلق جعل به وجود

(٢) تعلّق جعل به وجود

براهین تعلق جعل به وجود

رسیدیم به براهینی که اقامه کردهاند بر اینکه جعل به وجود تعلق میگیرد نه به ماهیت. اکنون باید این براهین را مورد بحث قرار دهیم.

گفتیم شاید این مطلب که جعل به وجود تعلق میگیرد احتیاجی به برهان نداشته باشد؛ یعنی بعد از اینکه ما قائل به اصالت وجود شدیم و ماهیت را امر اعتباری دانستیم همان کافی است که در باب جعل هم وجود را مجعول بدانیم، برای اینکه جعل در واقع به علیت برمیگردد و اصلًا جعل یعنی علیت؛ علت حقیقت بخش به معلول است، یعنی معلول حقیقت بودن و حقیقت داشتن خود را از علت گرفته است؛ و این دائرمدار این است که ملاک حقیقت در هر شیء ماهیت آن شیء باشد یا وجود آن شیء. اگر ملاک حقیقت در یک شیء وجود آن شیء است آن وقت علت چه چیزی را به آن میدهد؟ آیا ماهیت را به آن میدهد؟ اگر ماهیت را به آن میدهد پس آن شیء حقیقت را از ناحیه علت نگرفته است؛ و اصلًا امر اعتباری قابل افاضه شدن نیست. بحث در این است که حقیقتش را از کجا گرفته است؟ آیا حقیقتش را بالذات دارد؟ اگر حقیقتش را بالذات دارد که میشود