مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٠٩ - حدوث جوهری (٢)

(٧) حدوث و قدم

حدوث جوهری (٢)

در مسأله حدوث و قدم عالم بعد از آنکه ما حدوث را با سه مفهوم- یکی مفهوم تقدم، دیگری مفهوم هستی و سومی مفهوم نیستی- تعریف کردیم باید ببینیم که اساساً چه چیزی را میخواهیم اثبات یا نفی کنیم.

اولًا ببینیم معنی حدوث بهطور کلی- چه حدوث کل عالم و چه حدوث یک شیء خاص- چیست.

گفتیم که حدوث غیر از این معنیای ندارد که وجود شیء بعد از عدم و نیستی آن قرار بگیرد. پس برای آن شیئی که هستیای دارد و نیستیای دارد و نیستی آن بر هستیاش تقدم دارد این حالت- یعنی اینکه شیء نیست باشد سپس هست شده باشد- معنایش حدوث است.

نقطه مقابلش که قِدم است عکس این است؛ یعنی «قدم» ازلی بودن یک هستی و به معنی دقیقتر تقدم نداشتن نیستی آن بر هستی آن است؛ یعنی نمیشود یک نوع نیستی برای آن فرض کرد که بر هستی آن تقدم داشته باشد.

این معنی حدوث و قدم بود؛ و در این جهت هیچ بحث و سخنی میان متکلمین