اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٤٢٦ - مقدّمه اوّل فرق بين مسأله نهى متعلّق به عبادت و مسأله اجتماع امر و نهى

ما فعلًا كارى به درستى يا نادرستى نظريه فوق نداريم ولى مى‌خواهيم بگوييم:

«اگر پاى عقل در ميان آمد، چگونه مى‌توان كلمه «يدلّ» را به كار برد؟ دلالت به معناى دلالت لفظى مستند به ظهور لفظ و مربوط به عالم لفظ است. همان‌طور كه قائلين به وجوب مقدّمه واجب از راه ملازمه عقليّه، نمى‌توانند بگويند: «وجوب صلاة، دلالت بر وجوب وضو مى‌كند، زيرا بين وجوب ذى المقدّمه و وجوب مقدّمه، ملازمه در كار است». چون اين مربوط به حكم عقل است و ظاهر كلمه «يدلّ» اين است كه خود لفظ يك چنين دلالتى دارد. بنا بر اين بهتر است كه ما، هم كلمه «يقتضى» و هم كلمه «يدلّ» را كنار گذاشته و به جاى آن كلمه «يكشف» يا «يستفاد منه» را به كار بريم كه با همه اين‌ها سازگار است. اين‌گونه تعبيرات هم با ارشاد در «لا تبع ما ليس عندك» سازگار است و هم با ملازمه عقليه‌اى كه بين مبغوضيت و فساد- بنا بر قول بعضى- مطرح بود.

مقدّمات بحث‌

مقدّمه اوّل: فرق بين مسأله نهى متعلّق به عبادت و مسأله اجتماع امر و نهى‌

مرحوم آخوند مى‌فرمايد: فرق بين مسأله اجتماع امر و نهى و مسأله نهى متعلّق به عبادت، در جهت و حيث مورد بحث است. حيث مورد بحث در مسأله اجتماع امر و